MOLIYAVIY AKTIVLAR HISOBINI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
moliyaviy aktivlar, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS), IFRS 9, adolatli qiymat, amortizatsiyalangan qiymat, FVOCI, FVTPL, kutilayotgan kredit yo‘qotishlari (ECL), moliyaviy hisobot, buxgalteriya hisobi, moliyaviy instrumentlar, risklarni boshqarish, investitsion qarorlar, shaffoflik, moliyaviy tahlil.Abstract
Ushbu maqolada moliyaviy aktivlar hisobini xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) asosida takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari keng yoritilgan. Bugungi globallashuv sharoitida kapital bozorlarining integratsiyalashuvi, moliyaviy instrumentlarning murakkablashuvi hamda investorlar uchun shaffof va ishonchli axborotga bo‘lgan talabning ortib borishi moliyaviy aktivlar hisobini xalqaro standartlarga moslashtirish zaruratini kuchaytirmoqda. Tadqiqotda moliyaviy aktivlarni tan olish, o‘lchash, tasniflash va ularni moliyaviy hisobotda aks ettirish jarayonlaridagi mavjud muammolar tahlil qilingan hamda ularning milliy buxgalteriya tizimidagi farqli jihatlari ko‘rsatib berilgan.
Shuningdek, maqolada IFRS 9 “Moliyaviy instrumentlar” standarti asosida moliyaviy aktivlarni amortizatsiyalangan qiymat, adolatli qiymat orqali boshqa jami daromadlar (FVOCI) va adolatli qiymat orqali foyda yoki zarar (FVTPL) bo‘yicha baholash yondashuvlari ilmiy asosda tahlil qilingan. Kredit risklarini oldindan baholashga asoslangan kutilayotgan kredit yo‘qotishlari (Expected Credit Loss – ECL) modeli amaliyotga joriy etilishi moliyaviy aktivlar hisobining sifatini oshirishdagi muhim omil sifatida ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, xalqaro tajribada qo‘llanilayotgan ilg‘or yondashuvlar va ularning milliy hisob tizimiga moslashtirish imkoniyatlari ham yoritilgan.
Downloads
References
[1] Oybarchin Odiljonova, “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari asosida moliyaviy aktivlarni tan olish,” Green Economy and Development, vol. 3, no. 12, 2025.
[2] Behzod Nuraliyev, “Moliyaviy instrumentlar hisobini va auditini takomillashtirish,” Green Economy and Development, 2025.
[3] Baxrom Bobobekov, “Joriy aktivlarning xalqaro standartlar asosida hisoblanishi,” Journal of Transport, vol. 2, no. 4, 2025.
[4] Faxritdin Hakimov, “Uzoq muddatli aktivlar hisobini xalqaro standartlar asosida takomillashtirish,” Green Economy and Development, 2024.
[5] Odinaxon Ikromova, “Majburiyatlar hisobini MHXS asosida takomillashtirish,” Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 2024.
[6] Nurullayeva Mexribon, “Nomoddiy aktivlarni hisobga olishda MHXSni qo‘llash,” Innovations in Science and Technologies, 2025.
[7] Maxmudov Eldor, “MHXS va BHMSni amaliy qo‘llashdagi qiyinchiliklar,” International Conference on Education and Innovation, 2025.
[8] Shohista Allamuratova, “Moliyaviy natijalar hisobotini MHXS asosida takomillashtirish,” Shokh Library, 2025.
[9] IFRS Foundation, IFRS 9 Financial Instruments, London, 2014.
[10] IFRS Foundation, IFRS 7 Financial Instruments: Disclosures, London, 2010.
[11] IFRS Foundation, Conceptual Framework for Financial Reporting, 2018.
[12] Deloitte, IFRS 9 Application Guidance, 2020.
[13] PwC, IFRS 9 Explained: Classification and Measurement, 2022.
[14] KPMG, Financial Instruments: Impairment – Expected Credit Losses Guide, 2021.
[15] O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, MHXSga o‘tish bo‘yicha metodik qo‘llanma, Toshkent, 2022.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
