BOSHQARUV QARORLARINI QABUL QILISH MEXANIZMLARINI OPTIMALLASHTIRISHNING ILMIY-USLUBIY ASOSLARI

Nodiraxon Jo’rayeva; Niginaxonim Jo’rayeva

Mualliflar

Nodiraxon Jo’rayeva Muallif
Niginaxonim Jo’rayeva Muallif

{$ Etel}:

boshqaruv qarorlari, MCDM, o'yinlar nazariyasi, Bayesian optimallashtirish, noaniqlik, ekonometrik modellashtirish, qaror samaradorligi.

Abstrak

Zamonaviy boshqaruv tizimlarida qaror qabul qilish jarayonlari tobora murakkablashib, noaniqlik va ko'p mezonlilik sharoitida optimallikni ta'minlash zaruriyati kuchaymoqda. Ushbu maqolada boshqaruv qarorlarini qabul qilish mexanizmlarini ilmiy-uslubiy jihatdan optimallashtirish maqsadini ko'zlaydi. Maqolada ko'p mezonli qarorlarni qabul qilish (MCDM), o'yinlar nazariyasi (Game Theory), ekonometrik modellashtirish va Bayesian yangilanish usullari qo'llanilib, ularning sintetik integratsiyasi asosida yangi optimallashtirish mexanizmi ishlab chiqilgan. Mehnatga layoqatli aholining band bo'lish darajasi, investitsiya samaradorligi va boshqaruv xarajatlari bo'yicha empirik ma'lumotlar tahlil qilinib, ishlab chiqilgan model real tashkilotlar uchun sinovdan o'tkazilgan. Asosiy ilmiy yangiligi shundaki, an'anaviy MCDM yondashuvlari dinamik Bayesian o'rganish tizimi bilan biriktirilgan bo'lib, noaniqlik sharoitida qarorlarning moslashuvchanlik koeffitsientini 23–31% ga oshirishga imkon beradi. Natijalar davlat boshqaruvi va korporativ sektor uchun amaliy tavsiyalar shaklida taqdim etilgan.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Bibliografik havolalar

1. Robbins S.P., Coulter M. Management. – 15th ed. – Boston: Pearson Education, 2022. – 720 p.

2. Daft R.L. Management. – 14th ed. – Boston: Cengage Learning, 2021. – 800 p.

3. Fatxutdinov R.A. Upravlencheskiye resheniya: uchebnik. – Moskva: INFRA-M, 2021. – 352 s.

4. Meskon M.X., Albert M., Xedouri F. Osnovi menedjmenta. – Moskva: Delo, 2019. – 704 s.

5. Vixanskiy O.S., Naumov A.I. Menedjment. – Moskva: Magistr, 2022. – 656 s.

6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son Farmoni “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”.

7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF–158-son Farmoni “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi to‘g‘risida.

8. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlari. – Toshkent, 2024.

9. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi ma’lumotlari. – Toshkent, 2024.

10. Harvard Business Review jurnalida e’lon qilingan boshqaruv va qaror qabul qilishga oid ilmiy maqolalar, 2020–2025-yillar.

11.Mirzayev. R. (2023). Markov zanjiri asosida strategik qarorlar tahlili: O'zbekiston korporatsiyalari misolida. Iqtisodiyot va Innovatsion Texnologiyalar, 2023(4), 112–128.

12. OECD. (2023). Government at a glance 2023. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3d5c5d31-en

13. Toshmatov, Sh. (2021). Davlat boshqaruvida qarorlar samaradorligini baholash metodikasi. O'zbekiston Milliy Universiteti Xabarlari, 2021(2), 45–59.

14. World Bank. (2023). World development report 2023: Migrants, refugees, and societies. World Bank Publications. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1941-4

15. Yunusov, A. (2022). Raqamli transformatsiya sharoitida boshqaruv qarorlarining algoritmik asoslari. Raqamli Iqtisodiyot Jurnali, 1(1), 33–48.