O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI IQTISODIYOTIGA TARMOQLAR BO‘YICHA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING TA’SIRINI EKONOMETRIK TAHLILI

Authors

  • Mamasoliyev Sarvar Author

Keywords:

Suv resurslari, iqtisodiy o‘sish, suvdan foydalanish, Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi, suv samaradorligi.

Abstract

Suv resurslari, ayniqsa suv tanqisligi kuzatiladigan mamlakatda, barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda muhim omil hisoblanadi. Mazkur tadqiqotda 1996–2022-yillar davrida O‘zbekistonda iqtisodiyot tarmoqlari bo‘yicha suv resurslaridan foydalanishning iqtisodiy o‘sishga ta’siri Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi asosida tahlil qilindi. Baholash natijalariga ko‘ra, kapital zaxirasining 1 foizga oshishi aholi jon boshiga YaIMni o‘rtacha 0,10 foizga, mehnat resurslarining 1 foizga oshishi esa 1,78 foizga oshiradi. Aksincha, qishloq xo‘jaligi, maishiy va sanoat tarmoqlarida suv olish hajmining 1 foizga ortishi aholi jon boshiga YaIMning mos ravishda 5,00 foizga, 0,43 foizga va 0,22 foizga kamayishiga olib keladi. Modelning izohlash darajasi yuqori bo‘lib, determinatsiya koeffitsiyenti R² = 0,997 ni tashkil etdi. Diagnostik testlar qoldiqlarning normal taqsimlanganligini (Jarque–Bera p = 0,390) ko‘rsatgan bo‘lsa-da, modelda avtokorrelyatsiya mavjudligi (Durbin–Watson = 0,808) aniqlandi. Tadqiqot natijalari uzoq muddatli iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun suvdan foydalanish samaradorligini oshirish va barqaror suv resurslarini boshqarish siyosatini kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Barbier E.B. Water and Economic Growth // Economic Record. – 2004. – Vol. 80, № 248. – P. 1–16.

2. Barbier E.B. The Challenges of Water Scarcity and Economic Development. – Cambridge: Cambridge University Press, 2019. – 312 p.

3. Cosgrove W.J., Loucks D.P. Water Management: Current and Future Challenges and Research Directions // Water Resources Research. – 2015. – Vol. 51, № 6. – P. 4823–4839.

4. Falkenmark M., Rockström J. The New Blue and Green Water Paradigm: Breaking New Ground for Water Resources Planning and Management // Journal of Water Resources Planning and Management. – 2006. – Vol. 132, № 3. – P. 129–132.

5. Food and Agriculture Organization (FAO). FAOSTAT Database [Elektron resurs]. – Kirish rejimi: https://www.fao.org/faostat (murojaat sanasi: 20.06.2026).

6. Gleick P.H. The World's Water: The Biennial Report on Freshwater Resources. – Washington DC: Island Press, 2018. – 440 p.

7. Grey D., Sadoff C.W. Sink or Swim? Water Security for Growth and Development // Water Policy. – 2007. – Vol. 9, № 6. – P. 545–571.

8. Hanjra M.A., Qureshi M.E. Global Water Crisis and Future Food Security in an Era of Climate Change // Food Policy. – 2010. – Vol. 35, № 5. – P. 365–377.

9. Howitt R.E., Medellín-Azuara J., MacEwan D., Lund J.R., Sumner D.A. Economic Analysis of the 2015 Drought for California Agriculture. – California: University of California, 2015. – 32 p.

10. International Water Management Institute (IWMI). Water Productivity and Irrigation Efficiency in Central Asia. – Colombo: IWMI, 2024. – 85 p.

11. Kummu M., Ward P.J., De Moel H., Varis O. Is Physical Water Scarcity a New Phenomenon? Global Assessment of Water Shortage over the Last Two Millennia // Environmental Research Letters. – 2010. – Vol. 5, № 3. – Article 034006.

12. Molden D. (Ed.). Water for Food, Water for Life: A Comprehensive Assessment of Water Management in Agriculture. – London: Earthscan, 2007. – 645 p.

13. OECD. Water Resources Allocation: Sharing Risks and Opportunities. – Paris: OECD Publishing, 2015. – 168 p.

14. OECD. Water and Economic Growth. – Paris: OECD Publishing, 2016. – 124 p.

15. Rockström J., Falkenmark M., Karlberg L., Hoff H., Rost S., Gerten D. Future Water Availability for Global Food Production // Water Resources Research. – 2009. – Vol. 45, № 7. – W00A12.

16. Seckler D., Barker R., Amarasinghe U. Water Scarcity in the Twenty-First Century // International Journal of Water Resources Development. – 1999. – Vol. 15, № 1–2. – P. 29–42.

17. United Nations. The United Nations World Water Development Report 2024: Water for Prosperity and Peace. – Paris: UNESCO, 2024. – 178 p.

18. World Bank. World Development Indicators Database [Elektron resurs]. – Kirish rejimi: https://data.worldbank.org (murojaat sanasi: 20.06.2026).

19. World Bank. Water Security Diagnostic for Uzbekistan. – Washington DC: World Bank Group, 2024. – 96 p.

20. WWAP. Water and Sustainable Development. – Paris: UNESCO, 2024. – 142 p.

Downloads

Published

2026-06-22

Issue

Section

Economics

How to Cite

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI IQTISODIYOTIGA TARMOQLAR BO‘YICHA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING TA’SIRINI EKONOMETRIK TAHLILI. (2026). Innovations in Science and Technologies, 3(6), 544-553. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1639

Similar Articles

1-10 of 530

You may also start an advanced similarity search for this article.