SAMARQAND VILOYATIDA TURIZM SALOHIYATINI OSHIRISHNING SINGAPUR TAJRIBASI

Anvar Karimov

Mualliflar

Anvar Karimov Muallif

{$ Etel}:

turizm salohiyati, turistik destinatsiya, Samarqand viloyati, Singapur tajribasi, destinatsiya raqobatbardoshligi, MICE turizmi, tadbirlar turizmi, qolish muddati, turizm eksporti, destinatsiya brendi.

Abstrak

Mazkur maqolada Samarqand viloyatining turizm salohiyatidan foydalanish holati Singapur tajribasi bilan qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotning dolzarbligi viloyatga keluvchi xorijiy turistlar soni tez o‘sayotgan bo‘lsa-da, ularning o‘rtacha qolish muddati qisqa va bir turistdan olinadigan daromad past darajada qolayotgani bilan asoslangan. Turistik destinatsiyaning raqobatbardoshligiga oid nazariy yondashuvlar - R. Butlerning destinatsiya hayot sikli, Kraus-Ritchi modeli va Duayer-Kim integratsiyalashgan modeli umumlashtirilgan. Tadqiqotda tizimli yondashuv, qiyosiy tahlil, benchmarking, statistik tahlil va ssenariy modellashtirish usullaridan foydalanilgan. Singapur, O‘zbekiston va Samarqand viloyati turizmining asosiy ko‘rsatkichlari qiyoslanib, Singapurda bir turistga to‘g‘ri keladigan tushum Samarqanddagidan taxminan 7 baravar yuqori ekani aniqlangan. Singapur turizm boshqaruvi modelining asosiy unsurlari - yagona vakolatli boshqaruv organi, uzoq muddatli strategik rejalashtirish, tarixiy hududlarni saqlab qolgan holda qayta jonlantirish, tadbirlar va MICE turizmi, raqamli ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv hamda kadrlar salohiyatini rivojlantirish tizimlashtirilib, ularni Samarqand viloyatiga moslashtirish yo‘nalishlari belgilangan. Turizm daromadini turistlar soni, o‘rtacha qolish muddati va kunlik xarajatlarga ajratuvchi dekompozitsiya modeli asosida Samarqand viloyati uchun 2026-yilga mo‘ljallangan uchta ssenariy hisob-kitobi bajarilgan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, 5 mln nafar xorijiy turist qabul qilinganda qolish muddatini 3,5 kunga yetkazish va kunlik xarajatlarni 20 foizga oshirish daromadni 1,06 mlrd AQSh dollaridan 1,9 mlrd AQSh dollarigacha oshirishi mumkin. Shuningdek, tarixiy markazga tushadigan yuklamani kamaytirish uchun turistlar oqimini viloyat tumanlari bo‘yicha taqsimlash hamda Yevropa, Sharqiy Osiyo va Fors ko‘rfazi davlatlari bozorlariga yo‘naltirilgan maqsadli marketing zarurligi ko‘rsatilgan. Tadqiqot natijasida viloyat turizm daromadini oshirishning asosiy zaxirasi turistlar sonini ko‘paytirish bilan bir qatorda ularning qolish muddatini uzaytirish va bir turistga to‘g‘ri keladigan xarajatlarni oshirishdan iborat ekanligi asoslangan.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Bibliografik havolalar

1. O‘zbekiston Respublikasining “Turizm to‘g‘risida”gi Qonuni. 18.07.2019-y., O‘RQ-549-son [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. - URL: https://lex.uz

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni. 28.01.2022-y. [Elektron resurs]. - URL: https://lex.uz

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2025-2026-yillarda sayyohlar oqimini keskin ko‘paytirish va turistik xizmatlar ko‘lamini jadal kengaytirish orqali turizmning iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyatini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-87-son Farmoni. 15.05.2025-y. [Elektron resurs]. - URL: https://lex.uz/docs/-7531559

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Samarqand viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni yanada jadallashtirish to‘g‘risida”gi PQ-392-son qarori. 27.12.2025-y. [Elektron resurs]. - URL: https://lex.uz/uz/docs/-7960469

5. 2025-yilda O‘zbekistonga 11,7 million nafar turist kelgan [Elektron resurs] // O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. - 16.01.2026. - URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/66309-2025-jildazbekistonga-11-7-million-nafar-turist-kelgan-2 (murojaat sanasi: 06.10.2026).

6. O‘zbekiston dunyoda sayyohlar oqimi eng tez o‘sayotgan mamlakatlar qatoriga kirdi [Elektron resurs] // Gazeta.uz. - 17.12.2025. - URL: https://www.gazeta.uz/oz/2025/12/17/tourism/ (murojaat sanasi: 06.10.2026).

7. 2025 yil Samarqand turizmi uchun yangi davr bo‘ladi [Elektron resurs] // UzA. - 30.01.2025. - URL: https://uza.uz/oz/posts/2025-yil-samarqand-turizmi-uchun-yangidavr-boladi_683221 (murojaat sanasi: 06.10.2026).

8. O‘zbekistonga yetti oyda qariyb 7,8 mln xorijiy sayyoh keldi [Elektron resurs] // Sputnik O‘zbekiston. - 12.08.2026. - URL: https://oz.sputniknews.uz/20260812/uzbekistan-turizm-korsatkichlar-59643662.html (murojaat sanasi: 06.10.2026).

9. Samarqand viloyatini rivojlantirish rejalari ko‘rib chiqildi [Elektron resurs] // Anhor.uz. - 2025. - URL: https://anhor.uz/uzl/news/samarqand-viloyatinirivojlantirish-rejalari/ (murojaat sanasi: 06.10.2026).

10. Speech by Minister-in-charge of Trade Relations Grace Fu at Tourism Industry Conference 2026 [Electronic resource] // Ministry of Trade and Industry Singapore. - 08.05.2026. - URL: https://www.mti.gov.sg/newsroom/speech-by-minister-in-chargeof-trade-relations-grace-fu-at-tourism-industry-conference-2026/ (accessed: 06.10.2026).

11. Visitor arrivals to Singapore increase as tourism receipts grow [Electronic resource] // TTG Asia. - 03.02.2026. - URL: https://www.ttgasia.com/2026/02/03/visitorarrivals-to-singapore-increase-as-tourism-receipts-grow/ (accessed: 06.10.2026).

12. Tourism 2040 [Electronic resource] // Singapore Tourism Board. - URL: https://www.stb.gov.sg/about-stb/what-we-do/tourism-2040/ (accessed: 06.10.2026).

13. Butler R.W. The concept of a tourist area cycle of evolution: implications for management of resources [Text]: scientific article // Canadian Geographer. - 1980. - Vol. 24, No. 1. - P. 5-12.

14. Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations [Text]: monograph. - New York: Free Press, 1990. - 855 p.

15. Crouch G.I., Ritchie J.R.B. Tourism, competitiveness, and societal prosperity [Text]: scientific article // Journal of Business Research. - 1999. - Vol. 44, No. 3. - P. 137-152.