QURILISH KORXONALARIDA INNOVATSION BOSHQARUV MODELLARINING TURLARI VA ULARNI TANLASH MEZONLARI

Xurshid To’qsonov

Mualliflar

Xurshid To’qsonov Muallif

{$ Etel}:

innovatsion boshqaruv, boshqaruv modellari, qurilish korxonalari, mahsulot innovatsiyasi, tashkiliy innovatsiya, loyihaviy-matritsali tuzilma, energiya samaradorligi, modulli qurilish, raqamli boshqaruv, Termiz shahri, vaziyatli yondashuv, tanlash mezonlari.

Abstrak

Ushbu maqolada qurilish korxonalarida qo'llaniladigan innovatsion boshqaruv modellarining asosiy turlari tizimli tasniflangan va ularni tanlashning amaliy mezonlari ishlab chiqilgan. Tadqiqot Shumpeterning innovatsiyalar tipologiyasi, Mintsbergning tashkiliy tuzilmalar nazariyasi hamda Lourens va Lorshning vaziyatli (kontingent) yondashuvi asosida qurilgan. Maqolada mahsulot innovatsiyasiga asoslangan model (energiya-samarali uylar, modulli-tayyor konstruksiyalar, arzon va tezkor qurilish yechimlari) hamda tashkiliy-boshqaruv innovatsiyasi modeli (ierarxik tuzilmadan loyihaviy-matritsali tuzilmaga o'tish, raqamli boshqaruv platformalari) Termiz shahri misolida konkret misollar orqali tahlil qilingan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, model tanlovi korxona miqyosi, loyiha turi, institutsional muhit va texnologik tayyorgarlik darajasiga bog'liq holda amalga oshirilishi lozim, yagona universal model mavjud emas. Tadqiqot natijalari qurilish korxonalari rahbariyati uchun innovatsion boshqaruv strategiyasini shakllantirishda amaliy qo'llanma sifatida xizmat qilishi mumkin.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Bibliografik havolalar

1. Schumpeter J. A. The Theory of Economic Development. — Cambridge: Harvard University Press, 1934.

2. Drucker P. F. Innovation and Entrepreneurship. — New York: Harper & Row, 1985.

3. Mintzberg H. The Structuring of Organizations. — Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1979.

4. Lawrence P. R., Lorsch J. W. Organization and Environment: Managing Differentiation and Integration. — Boston: Harvard Business School Press, 1967.

5. Gimush R. I., Matmurodov F. M. Innovatsion menejment: o'quv qo'llanma. — Toshkent: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.

6. Abdukarimov B. A., Bektemirov A. B., Pardayev M. Q., Salimov Sh. S., Shavqiyev E. Sh., Abdukarimov F. B. Korxona iqtisodiyoti: darslik. — Toshkent: "Fan va texnologiya", 2013.

7. Shadieva G. M., Sharipov T. S., Sultonov Sh. A., Artikov Z. S., Maxmudov L. U., Xazratov A. P., Musinov D. S. Mintaqaviy iqtisodiyot: darslik. — Samarqand: "Fan bulog'i" nashriyoti, 2023.

8. Miraxmedov M. M., Yusupov X. I., Maxamataliyev I. M., Shomirzayev E. A., Ilyasov A. T. Qurilish infrastrukturasi va ishlarini tashkil etish: o'quv qo'llanma. — Toshkent: "Sano-standart", 2019.

9. Xoshbakov B. A. Transformatsiya sharoitida O'zbekistonda qurilish materiallari sanoati korxonalarining raqobatbardoshligini ta'minlash istiqbollari // Journal of Universal Science Research. — 2025. — Vol. 3, № 6. — B. 287–297.

10. Sultanova M. U. Qoraqalpog'istonda ijtimoiy uy-joy qurilishi: muammolar va ularni bartaraf etish yechimlari // Zamin ilmiy tadqiqotlar jurnali. — 2025. — Vol. 1, № 6. — B. 38–46.

11. Nishonova Sh. M. Qurilish sanoati korxonalarida innovatsion texnologiyalar asosida barqaror rivojlanishni ta'minlash // "Emerging Trends in Green Economy" xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. — Farg'ona davlat texnika universiteti, 2025. — B. 248–252.

12. G'ulamov I. A. Qurilish materiallari sanoati korxonalari innovatsion faolligini baholashning gorizontal tahlili // "Science, Education and Innovation: Problems, Solutions and Prospects" xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. — 2024. — B. 631–639.

13. O'zbekiston Respublikasi qonun hujjati, 44-son, 17.01.2019. "Termiz" erkin iqtisodiy zonasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to'g'risida.

14. O'zbekiston Respublikasi qonun hujjati, 148-son, 13.03.2020. "Termiz" erkin iqtisodiy zonasi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida.

15. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori, PF-37-son, 21.12.2021. "Termiz" erkin iqtisodiy zonasi hududini kengaytirish chora-tadbirlari to'g'risida.

16. O'zbekiston Respublikasi qonun hujjati, PQ-176-son, 13.05.2024. "Termiz xalqaro savdo markazi" erkin savdo zonasi faoliyatini yo'lga qo'yish va rivojlantirish bo'yicha qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida.