O‘ZBEKISTONNING IQTISODIY TRANSFORMATSIYASIDA MOLIYAVIY EKOTIZIMLAR VA BANK INNOVATSIYALARI

D.R. Xakimov

Mualliflar

D.R. Xakimov Muallif

{$ Etel}:

moliyaviy ekotizim, bank innovatsiyalari, moliyaviy texnologiyalar, raqamli transformatsiya, ochiq banking, o‘rnatilgan moliyalashtirish, moliyaviy ommaboplik, O‘zbekiston.

Abstrak

Tadqiqotning maqsadi moliyaviy ekotizimlar va bank innovatsiyalari O‘zbekistonning iqtisodiy o‘zgarishiga hissa qo‘shadigan mexanizmlar va institutsional shartsharoitlarni aniqlashdan iborat. Metodologiya ilmiy va institutsional nashrlarning maqsadli tahliliy sharhini, ekotizim modellarining qiyosiy tahlilini va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2025-yil uchun statistik ma’lumotlarining ikkita kesimi bo‘yicha masofaviy bank xizmatlari dinamikasi ko‘rsatkichlarini hisoblashni o‘z ichiga oladi. Natijalar foydalanuvchilarning umumiy ko‘rsatkichi 52,917 milliondan 74,178 millionga yoki 40,18 foizga oshganini ko‘rsatadi; jismoniy shaxslar toifasida o‘sish 40,89 foizni, yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar toifasida esa 15,24 foizni tashkil etdi. Ushbu qiymatlar foydalanuvchilarning bank hisobini tavsiflaydi va noyob mijozlar soni sifatida talqin qilinmaydi. Banklarni raqamlashtirish va ekotizim integratsiyasini chegaralash, iqtisodiy samaralarni amalga oshirish shartlari matritsasi va xizmatlardan foydalanish, mijozlar uchun natijalar va barqarorlik darajalarida innovatsiyalarni baholash tizimi taklif etilgan. Muhokama xorijiy natijalarni ko‘chirishdagi cheklovlarni va raqamli kanallarni rivojlantirishni biznesni moliyalashtirish imkoniyati, raqobat va iste’molchilar himoyasi bilan bog‘lash zarurligini aniqlaydi. Xulosa: masofaviy xizmat ko‘rsatishning kengayishi transformatsiyaning infratuzilmaviy shart-sharoitlarini yaratadi, ammo o‘z-o‘zidan unumdorlik yoki farovonlikning o‘sishini isbotlamaydi.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Bibliografik havolalar

1. Feyen E., Frost J., Gambacorta L., Natarajan H., Saal M. Fintech and the digital transformation of financial services: implications for market structure and public policy. BIS Papers. 2021. No. 117.

2. Berg T., Burg V., Gombović A., Puri M. On the Rise of FinTechs: Credit Scoring Using Digital Footprints. The Review of Financial Studies. 2020. Vol. 33, No. 7. P.2845–2897. DOI: 10.1093/rfs/hhz099.

3. Fuster A., Plosser M., Schnabl P., Vickery J. The Role of Technology in Mortgage Lending. The Review of Financial Studies. 2019. Vol. 32, No. 5. P. 1854–1899. DOI: 10.1093/rfs/hhz018. Доступная авторская версия: Federal Reserve Bank of New York, Staff Report No. 836.

4. Basel Committee on Banking Supervision. Literature review on financial technology and competition for banking services. BCBS Working Papers. 2024. No. 43.

5. Basel Committee on Banking Supervision. Digitalisation of finance. Basel: Bank for International Settlements, 2024.

6. Aldasoro I., Gambacorta L., Korinek A., Shreeti V., Stein M. Intelligent financial system: how AI is transforming finance. BIS Working Papers. 2024. No. 1194.

7. Crisanto J. C., Leuterio C. B., Prenio J., Yong J. Regulating AI in the financial sector: recent developments and main challenges. FSI Insights. 2024. No. 63.

8. Restoy F. Fintech regulation: how to achieve a level playing field. FSI Occasional Papers. 2021. No. 17.

9. World Bank. The Global Findex Database 2025: Connectivity and Financial Inclusion in the Digital Economy. Washington, DC: World Bank, 2025. Данные опросов за 2024 год.

10. Центральный банк Республики Узбекистан. Количество пользователей систем дистанционного банковского обслуживания на 1 января 2025 г. Опубликовано 30.01.2025; обновлено 06.02.2025.

11. Центральный банк Республики Узбекистан. Количество пользователей систем дистанционного банковского обслуживания на 1 октября 2025 г. Опубликовано 22.10.2025.

12. Goffe V., De Mesquita Gomes S. J. The World Bank contributes to strengthening financial consumer protection in Uzbekistan. World Bank Blogs. 13 January 2025.