PAXTA-TO‘QIMACHILIK VA TIKUVCHILIK KLASTERLARINING IQTISODIYOTDAGI O‘RNI VA ASOSIY KO‘RSATKICHLARI TAHLILI

Abstrak

Mazkur maqolada paxta-to‘qimachilik va tikuvchilik klasterlarining O‘zbekiston milliy iqtisodiyotidagi o‘rni, ularning ishlab chiqarish, eksport, bandlik, investitsiya va qo‘shilgan qiymat yaratish jarayonlariga ta’siri tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi klasterlar faoliyatining iqtisodiy samaradorligini tavsiflovchi ko‘rsatkichlarni tizimlashtirish, to‘qimachilik mahsulotlarini chuqur qayta ishlash darajasini baholash hamda tarmoqning barqaror rivojlanishiga ta’sir qiluvchi omillarni aniqlashdan iborat. Tadqiqotda tizimli yondashuv, qiyosiy tahlil, statistik guruhlash, dinamik tahlil va nisbiy ko‘rsatkichlarni hisoblash usullaridan foydalanildi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining 2024-yil yakunlari bo‘yicha e’lon qilingan ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda to‘qimachilik mahsulotlari eksporti qariyb 2,9 milliard AQSh dollarini tashkil etgan. Eksport tarkibida ip-kalava, tayyor to‘qimachilik mahsulotlari, trikotaj matolar, gazlamalar va paypoq mahsulotlari muhim o‘rin egallagan. Ushbu ko‘rsatkichlar tarmoqning tashqi savdo salohiyatini hamda xomashyoni qayta ishlash asosida yuqori qo‘shilgan qiymat yaratish imkoniyatlarini namoyon etadi. Maqolada klasterlar faoliyatini baholashda ishlab chiqarish hajmi, mehnat unumdorligi, eksport ulushi, qayta ishlash chuqurligi, rentabellik, investitsiya samaradorligi va resurslardan foydalanish ko‘rsatkichlarining ahamiyati asoslangan. Shuningdek, xomashyo ta’minotining barqarorligi, moliyaviy resurslardan foydalanish, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va tashqi bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirish bilan bog‘liq muammolar ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari klasterlar faoliyatini kompleks baholash, hududiy sanoat siyosatini takomillashtirish va ishlab chiqarish zanjirida tayyor mahsulotlar ulushini oshirish bo‘yicha amaliy takliflarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.