SUTNI QAYTA ISHLOVCHI KORXONALARDA INNOVATSION SALOHIYATNI BOSHQARISH JARAYONLARINI TAKOMILLASHTIRISH ("SADAF SUT" KORXONASI MISOLIDA)
Ключевые слова:
innovatsion salohiyat, sutni qayta ishlash, “Sadaf sut”, texnologik innovatsiya, mahsulot diversifikatsiyasi, kooperatsiya, innovatsion boshqaruv, raqamlashtirish, sifat menejmenti.Аннотация
Maqolada sutni qayta ishlash korxonalarida innovatsion salohiyatni shakllantirish va undan foydalanishni boshqarish masalalari Farg‘ona viloyatida faoliyat yuritayotgan “Sadaf sut” oilaviy korxonasi misolida o‘rganilgan. Tadqiqotda innovatsion salohiyat texnologik, kadrlar, moliyaviy, tashkiliy va raqamli-bozor komponentlarining o‘zaro bog‘liq tizimi sifatida talqin etildi. Ochiq manbalarda e’lon qilingan ma’lumotlarga ko‘ra, korxonada 2025-yilda 11 ming tonna sut qayta ishlangan, 38 turdagi mahsulot ishlab chiqarilgan, xorijiy uskunalar joriy etilgan va ikkinchi zavod ishga tushirilgan. Shuningdek, xomashyo ta’minotida aholi bilan kooperatsiya mexanizmi yo‘lga qo‘yilgani qayd etilgan. Mazkur faktlar korxonada texnologik yangilanish, mahsulot diversifikatsiyasi va ta’minot zanjirini tashkil etish bo‘yicha innovatsion faollik mavjudligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, korxonaning ichki moliyaviy va texnik hisobotlari ochiq bo‘lmagani sababli investitsiya qaytimi, rentabellik va quvvatdan foydalanish koeffitsiyentlari hisoblanmadi. Maqolada innovatsion salohiyatni kompleks baholash uchun indikatorlar tizimi hamda “xomashyo–texnologiya–mahsulot–bozor–qayta aloqa” tamoyiliga asoslangan boshqaruv mexanizmi taklif etiladi. Ushbu mexanizm innovatsion loyihalarni faqat ishlab chiqarish hajmi bilan emas, balki sifat, tannarx, resurs tejamkorligi, bozor natijasi va moliyaviy qaytim bilan birgalikda baholashga yo‘naltirilgan.
Скачивания
Библиографические ссылки
1. OECD/Eurostat. Oslo Manual 2018: Guidelines for Collecting, Reporting and Using Data on Innovation. 4th Edition. Paris: OECD Publishing, 2018. https://doi.org/10.1787/9789264304604-en
2. O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (O‘zA). «Sadaf sut» kooperatsiya tashkil qildi 16.01.2026. Murojaat sanasi: 01.11.2026. https://uza.uz/uz/posts/sadaf-sutkooperatsiya-tashkil-qildi-video_807663
3. O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (O‘zA). «Yangi ishlab chiqarish quvvati 100 kishini ish bilan ta’minladi». 01.09.2025. Murojaat sanasi: 01.11.2026. https://uza.uz/oz/posts/yangi-ishlab-chiqarish-quvvati-100-kishini-ish-bilan taminladi_755460
4. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. SIAT: «Qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi mahsulotlari (xizmatlari) hajmi». Yillik statistik ma’lumotlar. Murojaat sanasi: 01.11.2026. https://siat.stat.uz/
5. iHamkor. «SADAF SUT» oilaviy korxonasi haqida ma’lumot. Faoliyat turi: sutni qayta ishlash va pishloq ishlab chiqarish. Murojaat sanasi: 01.11.2026. https://ihamkor.uz/oz/subject/275147ff597aa245d3d48e7ff64b7815
6. Reguillo Granados L., Pérez F., Valero A. Food Quality Management Systems in the Dairy Industry: A Case Study on the Application of Predictive Microbiology in the Microbial Quality of Milk // Technological Approaches for Novel Applications in Dairy Processing. IntechOpen, 2018. https://doi.org/10.5772/intechopen.73309
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 8-fevraldagi PQ-120-son qarori. «O‘zbekiston Respublikasida chorvachilik sohasi va uning tarmoqlarini rivojlantirish bo‘yicha 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan dasturni tasdiqlash to‘g‘risida». https://lex.uz/docs/-5858728
8. Uzganbayeva, D. T. “Improving innovation management processes in milk and dairy processing enterprises”. Xorazm Ma'mun akademiyasi, № 2/2-2026 71-75 b.
9. Uzganbayeva, D. T. “Factors and Structural Framework for the Formation of Innovation Potential in Milk and Dairy Product Processing”. American Journal of Economics and Business Management Vol. 9 Issue 7 | pp. 638-645.
10. Uzganbayeva, D. T. “Sut va sut mahsulotlarini qayta ishlash korxonalarida innovatsion salohiyatini iqtisodiy-matematik va faoliyatni boshqaruv mexanizmlari takomillashtirish”. Yangi O‘zbekiston iqtisodiyoti, maxsus son– 2026, № 3/5. 197-200-b. ISSN 978-9943-5256-3-4
11. Fortuin, F. T. J. M., & Omta, S. W. F. (2009). Innovation drivers and barriers in food processing. British Food Journal, 111(8), 839–851.
https://doi.org/10.1108/00070700910980955
12. Barrera-Rojas, L. M., Obando-Bastidas, J. A., & Puello-Mendez, J. (2017). Technological profile analysis in dairy companies: A case study. Chemical Engineering Transactions, 57, 1771–1776. https://doi.org/10.3303/CET1757296
13. Talukder, B., Agnusdei, G. P., Hipel, K., & Dubé, L. (2021). Multi-indicator supply chain management framework for food convergent innovation in the dairy business. Sustainable Futures, 3, Article 100045. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2021.100045
14. Hassoun, A., Garcia-Garcia, G., Trollman, H., Jagtap, S., Parra-López, C., Cropotova, J., Bhat, Z., Centobelli, P., & Aït-Kaddour, A. (2023). Birth of dairy 4.0: Opportunities and challenges in adoption of fourth industrial revolution technologies in the production of milk and its derivatives. Current Research in Food Science, 7, Article 100535. https://doi.org/10.1016/j.crfs.2023.100535
15. Serrano-Torres, G. J., López-Naranjo, A. L., Larrea-Cuadrado, P. L., & Mazón-Fierro, G. (2025). Transformation of the dairy supply chain through artificial intelligence: A systematic review. Sustainability, 17(3), Article 982. https://doi.org/10.3390/su17030982
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
License Terms of our Journal
