SUN’IY INTELLEKT VA AVTOMATLASHTIRISH TEXNOLOGIYALARINING O‘ZBEKISTON MEHNAT BOZORIGA HAMDA UNUMDORLIKKA TA’SIRI
Ключевые слова:
sun’iy intellekt, avtomatlashtirish, mehnat bozori, mehnat unumdorligi, raqamli transformatsiya, bandlik, inson kapitali, ishchi kuchi, mehnat resurslari, texnologik taraqqiyot.Аннотация
Ushbu tadqiqot ishida sun’iy intellekt va avtomatlashtirish texnologiyalarining O‘zbekiston mehnat bozori, iqtisodiy faoliyat turlari hamda mehnat unumdorligiga ko‘rsatadigan ta’siri kompleks iqtisodiy nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi sharoitida ishlab chiqarish jarayonlari, xizmatlar ko‘rsatish tizimi, boshqaruv mexanizmlari va kasbiy faoliyat mazmunida yuz berayotgan tarkibiy o‘zgarishlar yoritiladi. Vazifalarga asoslangan tahlil yondashuvi orqali sun’iy intellektning mehnat jarayonlariga ta’siri uchta asosiy yo‘nalish, ya’ni inson mehnatini texnologiyalar bilan almashtirish, xodimlarning mavjud kasbiy faoliyatini texnologik vositalar orqali to‘ldirish hamda yangi kasblar va mehnat vazifalarini shakllantirish mexanizmlari asosida o‘rganiladi. Shuningdek, avtomatlashtirish jarayonlarining yuqori, o‘rta va past malakali ishchi kuchiga ta’siri, ayrim kasblarga bo‘lgan talabning qisqarishi, yangi kompetensiyalarga ehtiyojning ortishi hamda bandlik tarkibidagi kutilayotgan o‘zgarishlar baholanadi. O‘zbekiston mehnat bozorining amaldagi iqtisodiy ko‘rsatkichlari, iqtisodiyot tarmoqlaridagi bandlik darajasi, ishchi kuchining kasbiy va malakaviy tarkibi, mehnat unumdorligi dinamikasi hamda raqamli texnologiyalarning joriy etilish darajasi tahlil uchun asos qilib olinadi.
Скачивания
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi PF-6079-son Farmoni «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. – Toshkent, 2020.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi PQ-4996-son Qarori «Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida». – Toshkent, 2021.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktyabrdagi PQ-358-son Qarori «2030-yilgacha bo‘lgan davrda sun’iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida». – Toshkent, 2024. https://lex.uz/docs/7159258
4. Autor D.H. Why Are There Still So Many Jobs? The History and Future of Workplace Automation // Journal of Economic Perspectives. – 2015. – Vol. 29, No. 3. – P. 3–30. https://doi.org/10.1257/jep.29.3.3
5. Acemoglu D., Restrepo P. Automation and New Tasks: How Technology Displaces and Reinstates Labor // Journal of Economic Perspectives. – 2019. – Vol. 33, No. 2. – P. 3–30. https://doi.org/10.1257/jep.33.2.3
6. Frey C.B., Osborne M.A. The Future of Employment: How Susceptible Are Jobs to Computerisation? // Technological Forecasting and Social Change. – 2017. – Vol. 114. – P. 254–280. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019
7. Eloundou T., Manning S., Mishkin P., Rock D. GPTs are GPTs: An Early Look at the Labor Market Impact Potential of Large Language Models // arXiv preprint. – 2023. – arXiv:2303.10130. https://doi.org/10.48550/arXiv.2303.10130
8. Cazzaniga M., Jaumotte F., Li L., Melina G., Panton A.J., Pizzinelli C., Rockall E., Tavares M.M. Gen-AI: Artificial Intelligence and the Future of Work // IMF Staff Discussion Note SDN/2024/001. – Washington, DC: International Monetary Fund, 2024.
9. Gmyrek P., Berg J., Bescond D. Generative AI and Jobs: A Global Analysis of Potential Effects on Job Quantity and Quality // ILO Working Paper 96. – Geneva: International Labour Organization, 2023.
10. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2025. – Geneva, 2025.
11. Brynjolfsson E., Li D., Raymond L. Generative AI at Work // NBER Working Paper No. 31161. – 2023. https://doi.org/10.3386/w31161
12. Noy S., Zhang W. Experimental Evidence on the Productivity Effects of Generative Artificial Intelligence // Science. – 2023. – Vol. 381, No. 6654. – P. 187–192. https://doi.org/10.1126/science.adh2586
13. Acemoglu D. The Simple Macroeconomics of AI // NBER Working Paper No. 32487. – 2024. https://doi.org/10.3386/w32487
14. Brynjolfsson E., Rock D., Syverson C. The Productivity J-Curve: How Intangibles Complement General Purpose Technologies // American Economic Journal: Macroeconomics. – 2021. – Vol. 13, No. 1. – P. 333–372. https://doi.org/10.1257/mac.20180386
15. Bandlik va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi ma’lumotlari: 2025-yil 3-chorak bo‘yicha ishsizlik va bandlik ko‘rsatkichlari // Kun.uz. – 2025, 12-noyabr.
16. Unemployment rate in Uzbekistan falls to 5.1% in H1 2025 // Kun.uz. – 2025,19-avgust.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
License Terms of our Journal
