SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA AUDIT TEKSHIRUVLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Anvar Madaminov

Авторы

Anvar Madaminov Автор

Ключевые слова:

Sun’iy intellekt, audit, raqamli audit, auditorlik tekshiruvi, mashinali o‘qitish, Big Data, auditorlik riski, moliyaviy hisobot, avtomatlashtirish, auditorlik dalillari.

Аннотация

Ushbu tadqiqot ishida raqamli iqtisodiyot sharoitida audit tekshiruvlarini tashkil etish va amalga oshirish jarayonlariga sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishning nazariy hamda amaliy jihatlari yoritilgan. Audit faoliyatida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanishning rivojlanish tendensiyalari, sun’iy intellektning auditorlik amaliyotiga ta’siri va tekshiruvlar samaradorligini oshirishdagi funksional imkoniyatlari tahlil qilingan. Xususan, katta hajmdagi moliyaviy ma’lumotlarni avtomatlashtirilgan tarzda qayta ishlash, moliyaviy hisobotlardagi nomuvofiqliklarni aniqlash, shubhali operatsiyalarni identifikatsiya qilish hamda auditorlik risklarini prognozlash jarayonlarida sun’iy intellekt algoritmlaridan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, mashinali o‘qitish, tabiiy tilni qayta ishlash va intellektual tahlil vositalarining auditorlik dalillarini to‘plash, baholash va umumlashtirish jarayonlariga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda an’anaviy audit usullari bilan sun’iy intellektga asoslangan audit yondashuvlarining funksional xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinib, ularning mehnat sarfi, vaqt tejalishi, tekshiruv qamrovi va natijalar ishonchliligiga ta’siri baholangan. Bundan tashqari, sun’iy intellektdan foydalanishda ma’lumotlar xavfsizligi, algoritmik xatoliklar, maxfiylik va auditorning kasbiy mulohazasini saqlab qolish bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan. Audit jarayonlariga intellektual texnologiyalarni integratsiyalashning tashkiliy va metodologik yo‘nalishlari asoslangan. Tadqiqot yakunida auditorlik tekshiruvlarining aniqligi, tezkorligi va shaffofligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Olingan xulosalar auditorlik tashkilotlari faoliyatini raqamli transformatsiya qilish, auditorlik risklarini samarali boshqarish va moliyaviy hisobotlar ishonchliligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

1. Rahman M.J., Zhu H., & Yue L. (2024). Does the adoption of artificial intelligence by audit firms and their clients affect audit quality and efficiency? Evidence from China. Managerial Auditing Journal, 39(6), 668–699. https://doi.org/10.1108/MAJ-03-2023-3846

2. Gu H., Schreyer M., Moffitt K., & Vasarhelyi M. (2024). Artificial intelligence copiloted auditing. International Journal of Accounting Information Systems, 54, Article 100698. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2024.100698

3. Murikah W., Nthenge J. K., & Musyoka F. M. (2024). Bias and ethics of AI systems applied in auditing: A systematic review. Scientific African, 25, Article e02281. https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2024.e02281

4. Макаренко И.В., & Тимофеева Н.В. (2024). Исползование искусственного интеллекта во внутреннем аудите. Финансовйй менедзҳмент, (12–2), 544–551. https://doi.org/10.25806/fm-1659

5. Клочко Т.С., & Бабич А.А. (2024). Применение искусственного интеллекта в аудите: Преимушчества и недостатки. Ин Научное обозрение: актуалнйе вопросй теории и практики (пп. 112–114). Сборник статей ХИ Мезҳдународной научно-практической конферентсии.

6. Yariev S.S. (2023). Raqamli iqtisodiyot va audit. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 1(7), 466–469. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.eitt.44751

7. Abdusalomova N. B., & Komilova S. (2026). Особенности формирования профессионалного сузҳдения аудитора в условиякҳ тсифровой трансформатсии аудита. Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting, 6(02), 26–34. https://doi.org/10.55439/AFA/vol6_iss02/1312

8. Xo‘jarahmonova N. (2025). Avtomatizatsiya auditorskikh protsedur s ispolzovaniem iskusstvennogo intellekta. Green Economy and Development, 3(5). https://doi.org/10.5281/zenodo.15569745

9. Rozmatova U. (2025). Nomoddiy aktivlar auditida sun’iy intellektdan foydalanish imkoniyatlari. Muhandislik va Iqtisodiyot.

10. Bakirov N.N. (2026). Sun’iy intellekt va ma’lumotlar analitikasi texnologiyalarining audit sifati. Innovatsion Iqtisodiyot, 6(6), 39–46. https://doi.org/10.70769/3030-315X.II.6.6.2026.6

11. Rozmatova U. (2025). Nomoddiy aktivlar auditida sun’iy intellektdan foydalanish imkoniyatlari. Muhandislik va iqtisodiyot.

12. Mamarasulov D.A. (2025). Raqamli texnologiyalar va AI asosida ichki audit sifatini takomillashtirish. Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting, 5(10), 78–86.

13. To‘laganov Z. (2025). Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt asosida buxgalteriya hisobi va audit tizimlarini avtomatlashtirishning metodologik asoslari. Muhandislik va iqtisodiyot, 3(7-maxsus son).

14. Ochilov I.K. (2025). Davlat sektorida audit jarayonlarini avtomatlashtirish: xatoliklarni minimallashtirish va mehnat resurslarini optimallashtirish strategiyalari. Yevroosiyo matematika nazariyasi va kompyuter fanlari jurnali, 5(11), 390–394.

15. Toshtemirov, M., & Akromov, Sh. (2026). Davlat moliyaviy nazorati va auditida INTOSAI ISSAI standartlariga muvofiqlikni baholash: O‘zbekiston tajribasi va sun’iy intellekt texnologiyalari. Green Economy and Development, 4(10), 70–74.