TASHQI SAVDONI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI LOGISTIKADAN FOYDALANISH MASALALARI

Авторы

  • Yakutxon Karrieva Автор

Ключевые слова:

raqamli logistika, tashqi savdo, logistika samaradorligi indeksi, savdoni soddalashtirish, elektron hujjat aylanmasi, e-CMR, “yagona darcha”, transchegaraviy o’zaro moslik, tranzit salohiyati, multimodal tashuvlar.

Аннотация

Maqolada tashqi savdoni rivojlantirishda raqamli logistika vositalaridan foydalanishning nazariy-uslubiy asoslari, amaldagi holati va istiqbolli yo’nalishlari O’zbekiston Respublikasi misolida tadqiq etilgan. Mavzuning dolzarbligi bir necha holat bilan izohlanadi: mamlakatning tashqi savdo aylanmasi 2025 yilda 81,2 mlrd AQSh dollariga yetib, 2022 yilga nisbatan 1,6 barobardan ortiq o’sgan; ayni vaqtda dengizga chiqish imkoniyati bo’lmagan davlat sifatida O’zbekiston uchun transport-logistika xarajatlari eksport-import operatsiyalari qiymatida yuqori ulushni saqlab qolmoqda. Tadqiqotning maqsadi — raqamli logistika vositalarining tashqi savdo samaradorligiga ta’sirini baholash hamda milliy logistika tizimini xalqaro raqamli platformalarga integratsiyalash bo’yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot hujjatli tahlil, qiyosiy-statistik tahlil, tarkibiy-dinamik tahlil va indeks usullaridan foydalangan holda 2022–2026 yillar ma’lumotlari asosida amalga oshirilgan. Tahlil natijalari shuni ko’rsatdiki, O’zbekiston savdoni soddalashtirish choralarini joriy etish bo’yicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining 2025 yilgi global so’rovida 92,47 foizlik natija bilan global o’rtacha ko’rsatkichdan (70,4 foiz) va rivojlangan davlatlar o’rtachasidan (86 foiz) yuqori turadi, biroq Jahon bankining Logistika samaradorligi indeksida 139 davlat orasida atigi 88-o’rinni egallaydi.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

1. Duval, Y., Utoktham, C., & Kravchenko, A. (2018). Impact of implementation of digital trade facilitation on trade costs. ARTNeT Working Paper Series, No. 174. Bangkok: UNESCAP.

2. Fortune Business Insights. (2026). Digital logistics market size, share and industry analysis, 2026–2034. https://www.fortunebusinessinsights.com/digitallogistics-market-109139

3. Gazeta.uz. (2026, 29 yanvar). 2025 yilda O’zbekiston tashqi savdosi qanday o’zgardi? https://www.gazeta.uz/uz/2026/01/29/trade-2025/

4. Grand View Research. (2024). Digital logistics market size, share and trends analysis report, 2024–2030. https://www.grandviewresearch.com/industryanalysis/digital-logistics-market-report

5. IMARC Group. (2026). Digital logistics market: Size, trends and forecast to 2034. https://www.imarcgroup.com/digital-logistics-market

6. International trends of digitalization in customs management. (2026). Innovation Science and Technology. https://ist-journal.uz/index.php/IST/article/view/844

7. Kun.uz. (2024, 20 fevral). O’zbekiston tashqi savdo aylanmasi hajmi 62,6 mlrd dollarga yetgan. https://kun.uz/kr/news/2024/02/20/ozbekiston-tashqi-savdoaylanmasi-hajmi-626-mlrd-dollarga-yetgan

8. Mirzaye Shirkoohi, R., & Mohiuddin, M. (2025). Digital transformation in international trade: Opportunities, challenges, and policy implications. Journal of Risk and Financial Management, 18(8), 421. https://www.mdpi.com/1911-8074/18/8/421

9. O’zbekiston Respublikasi Bojxona qo’mitasi. (b.y.). “Yagona darcha” bojxona axborot tizimi. https://old.customs.uz/uz/news/view/3230

10. O’zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo’mitasi. (2026). Tashqi savdo aylanmasi bo’yicha rasmiy ma’lumotlar. https://stat.uz

11. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 27 yanvardagi PQ-28-son qarori “O’zbekiston Respublikasining transport-logistika tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”. https://lex.uz/docs/7342148

12. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 25 martdagi PQ-122-son qarori “Davlat bojxona xizmati organlarining faoliyatini tashkil etish va bojxona ma’muriyatchiligini yanada takomillashtirishning qo’shimcha chora-tadbirlari to’g’risida”. https://lex.uz/docs/7452043

13. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 17 dekabrdagi PF-250-son Farmoni. https://lex.uz/docs/7934915

14. Qosimova, M. (2025, 11 noyabr). Transport va logistika sohasida raqamli transformatsiya: TDT tajribasi. O’zA. https://uza.uz/uz/posts/transport-va-logistikasohasida-raqamli-transformaciya-tdt-tazhribasi_781223

15. Sputnik O’zbekiston. (2026, 29 avgust). O’zbekiston tashqi savdo aylanmasi 8 foizga oshdi. https://sputniknews.uz/20260829/ozbekiston-tashqi-savdo-aylanmasi-8-foizga-oshdi-60063154.html

16. The new Logistics Performance Index (LPI) methodology: Challenges and opportunities for global and national logistics systems. (2025).

https://scientists.uz/fileView.php?id=9012

17. UNCTAD. (b.y.). Blockchains for facilitating trade and enhancing competitiveness. https://unctad.org/project/blockchains-facilitating-trade-andenhancing-competitiveness

18. UNECE. (2025). Global survey on digital and sustainable trade facilitation. https://unece.org/trade/outreach-support-TF/global-survey-digital-and-sustainabletrade-facilitation

Опубликован

2026-09-07

Выпуск

Раздел

Экономика

Как цитировать

TASHQI SAVDONI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI LOGISTIKADAN FOYDALANISH MASALALARI. (2026). Инновации в науке и технологиях, 3(9), 2-14. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1709