CHAKANA SAVDO KORXONALARIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA ASOSIDA XIZMAT KO‘RSATISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH

Yigitali O‘rinov

Авторы

Yigitali O‘rinov Автор

Ключевые слова:

raqamli transformatsiya, chakana savdo, xizmat ko‘rsatish samaradorligi, omnikanal savdo, mijozlar tajribasi, sun’iy intellekt, CRM tizimi, elektron tijorat, katta ma’lumotlar, jarayonlarni avtomatlashtirish.

Аннотация

Ushbu maqolada chakana savdo korxonalarida raqamli transformatsiya asosida xizmat ko‘rsatish samaradorligini oshirish masalalari nazariy va empirik jihatdan tadqiq etilgan. Mavzuning dolzarbligi iste’molchilar talabining tez o‘zgarishi, elektron savdo maydonchalari bilan raqobatning kuchayishi va O‘zbekistonda «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasi doirasida raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi bilan izohlanadi. Tadqiqotning maqsadi raqamli texnologiyalarni joriy etishning xizmat ko‘rsatish jarayonlari samaradorligiga ta’sirini baholash va uni oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda aralash (miqdoriy va sifatiy) metodologiya qo‘llanilgan: O‘zbekistonning turli hududlarida faoliyat yuritayotgan 120 ta chakana savdo korxonasi o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazilgan, 18 nafar soha mutaxassisi bilan ekspert suhbatlari amalga oshirilgan hamda rasmiy statistik ma’lumotlar tahlil qilingan. Xizmat ko‘rsatish samaradorligi tezkorlik, aniqlik, qulaylik va mijoz qoniqishi ko‘rsatkichlarini birlashtiruvchi integral koeffitsiyent orqali baholangan. Tahlil natijalari raqamli yechimlarni — CRM tizimlari, ma’lumotlar tahlili, omnikanal integratsiya va jarayonlarni avtomatlashtirishni — kompleks qo‘llagan korxonalarda mijozga xizmat ko‘rsatish vaqti o‘rtacha 45 foizga qisqargani, buyurtmani bajarish aniqligi 15 foizga, mijozlar qoniqishi indeksi esa 23 foizga oshgani hamda operatsion xarajatlar 22 foizga kamayganini ko‘rsatdi. Korrelyatsion tahlil raqamlashtirish darajasi bilan xizmat samaradorligi o‘rtasida kuchli ijobiy bog‘liqlik (r = 0,57– 0,72) mavjudligini tasdiqladi; eng kuchli ta’sir omnikanal integratsiya va CRM tizimlari bilan bog‘liq bo‘ldi. Shu bilan birga, tadqiqot raqamli ko‘nikmalar yetishmasligi, integratsiya xarajatlarining yuqoriligi va ma’lumotlar xavfsizligi kabi to‘siqlarni aniqladi. Maqolada olingan natijalar asosida chakana savdo korxonalarida raqamli transformatsiyani bosqichma-bosqich amalga oshirish modeli va xizmat samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari taklif etilgan. Tadqiqot natijalaridan chakana savdo korxonalari rahbarlari, soha regulyatorlari va raqamli iqtisodiyot sohasidagi tadqiqotchilar foydalanishi mumkin.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi Farmoni. – Toshkent, 2020. // lex.uz/docs/-5030957

2. O‘zbekiston Respublikasining «Elektron tijorat to‘g‘risida»gi Qonuni (yangi tahriri), O‘RQ-792-son. – Toshkent, 2022.

3. Vargo S.L., Lusch R.F. Evolving to a New Dominant Logic for Marketing // Journal of Marketing. – 2004. – Vol. 68, No. 1. – P. 1–17.

4. Parasuraman A., Zeithaml V.A., Berry L.L. SERVQUAL: A Multiple-Item Scale for Measuring Consumer Perceptions of Service Quality // Journal of Retailing. – 1988. – Vol. 64, No. 1. – P. 12–40.

5. Westerman G., Bonnet D., McAfee A. Leading Digital: Turning Technology into Business Transformation. – Boston: Harvard Business Review Press, 2014. – 292 p.

6. Verhoef P.C., Kannan P.K., Inman J.J. From Multi-Channel Retailing to Omni-Channel Retailing // Journal of Retailing. – 2015. – Vol. 91, No. 2. – P. 174–181.

7. Lemon K.N., Verhoef P.C. Understanding Customer Experience Throughout the Customer Journey // Journal of Marketing. – 2016. – Vol. 80, No. 6. – P. 69–96.

8. Grewal D., Roggeveen A.L., Nordfält J. The Future of Retailing // Journal of Retailing. – 2017. – Vol. 93, No. 1. – P. 1–6.

9. Shankar V., Kalyanam K., Setia P. et al. How Technology is Changing Retail // Journal of Retailing. – 2021. – Vol. 97, No. 1. – P. 13–27.

10. Verhoef P.C., Broekhuizen T., Bart Y. et al. Digital Transformation: A Multidisciplinary Reflection and Research Agenda // Journal of Business Research. – 2021. – Vol. 122. – P. 889–901.

11. Nadkarni S., Prügl R. Digital Transformation: A Review, Synthesis and Opportunities for Future Research // Management Review Quarterly. – 2021. – Vol. 71. – P. 233–341.

12. Vial G. Understanding Digital Transformation: A Review and a Research Agenda // Journal of Strategic Information Systems. – 2019. – Vol. 28, No. 2. – P. 118–144.

13. Brynjolfsson E., McElheran K. The Rapid Adoption of Data-Driven Decision-Making // American Economic Review. – 2016. – Vol. 106, No. 5. – P. 133–139.

14. Goldfarb A., Tucker C. Digital Economics // Journal of Economic Literature. – 2019. – Vol. 57, No. 1. – P. 3–43.

15. Reinartz W., Wiegand N., Imschloss M. The Impact of Digital Transformation on the Retailing Value Chain // International Journal of Research in Marketing. – 2019. – Vol. 36, No. 3. – P. 350–366.

16. Hagberg J., Sundstrom M., Egels-Zandén N. The Digitalization of Retailing: An Exploratory Framework // International Journal of Retail & Distribution Management. – 2016. – Vol. 44, No. 7. – P. 694–712.

17. KPMG. Overview of the E-commerce Market in Uzbekistan. – 2023. // kpmg.com/uz

18. DataReportal. Digital 2024: Uzbekistan. – 2024. // datareportal.com/reports/digital-2024-uzbekistan

19. World Bank. Digital Development Overview: Uzbekistan. 2024–2025 Update. – Washington, D.C.: World Bank, 2025.

20. Abdirashidov A. Iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi va uning O‘zbekistonda iste’mol bozori dinamikasiga ta’siri // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. – 2025. – №3(12). – B. 9–18.

21. O‘zbekistonda raqamli transformatsiya: biznes sektorida raqamli texnologiyalarni qo‘llash ahamiyati // Innovations in Science and Technologies. – 2025. – Vol. 2, No. 3. – B. 1118–1125.

22. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. Elektron tijorat va raqamli xizmatlar bo‘yicha statistik ma’lumotlar. – Toshkent, 2024. // stat.uz