MILLIY IQTISODIYOT TRANSFORMATSIYASI SHAROITIDA O‘ZBEKISTON TASHQI IQTISODIY FAOLIYATINING RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Keywords:
tashqi iqtisodiy faoliyat, milliy iqtisodiyot transformatsiyasi, tashqi savdo, eksport, import, savdo balansi, iqtisodiy integratsiya, eksport diversifikatsiyasi, institutsional islohotlar, transport-logistika infratuzilmasi, global qiymat zanjirlari, raqobatbardoshlik, yuqori qo‘shilgan qiymat, iqtisodiy samaradorlik.Abstract
Mazkur maqolada milliy iqtisodiyot transformatsiyasi sharoitida O‘zbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy faoliyatining rivojlanish tendensiyalari, institutsional islohotlarning tashqi savdo munosabatlariga ta’siri, eksport-import operatsiyalarining dinamikasi hamda xalqaro iqtisodiy integratsiya jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlari kompleks iqtisodiy-statistik tahlil asosida tadqiq etilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi mamlakat tashqi iqtisodiy faoliyatida yuz berayotgan miqdoriy va tarkibiy o‘zgarishlarni aniqlash, tashqi savdo samaradorligiga ta’sir etuvchi iqtisodiy va institutsional omillarni baholash hamda milliy iqtisodiyotning xalqaro raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan ustuvor yo‘nalishlarni ilmiy jihatdan asoslashdan iborat. Tadqiqot jarayonida tizimli yondashuv, qiyosiy tahlil, dinamik qatorlar, tarkibiy tahlil, iqtisodiystatistik guruhlash va institutsional-komparativ tahlil usullaridan foydalanilgan. Tadqiqotda tashqi savdo hamkorlari tarkibida ayrim yirik mamlakatlarning ustunligi, oltin eksporti bilan bog‘liq tebranishlar, transport-logistika cheklovlari va eksport tarkibini diversifikatsiya qilish zarurati asosiy tarkibiy muammolar sifatida ajratib ko‘rsatilgan. Olingan natijalar tashqi savdo hajmining o‘sishi iqtisodiy samaradorlikning yagona mezoni emasligini, balki yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar eksportini kengaytirish, import qilinayotgan texnologiyalardan samarali foydalanish, xizmatlar eksportini rivojlantirish va milliy ishlab chiqaruvchilarning global qiymat zanjirlariga integratsiyalashuvini kuchaytirish muhimligini asoslaydi. Maqolada tashqi iqtisodiy faoliyatni institutsional takomillashtirish, eksport bozorlarini diversifikatsiya qilish, transport-logistika infratuzilmasini rivojlantirish va milliy iqtisodiyotning xalqaro raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Tashqi savdo statistikasi va rasmiy axborotlar. https://stat.uz/
2. World Bank. Uzbekistan: Country Overview. https://www.worldbank.org/ext/en/country/uzbekistan
3. International Monetary Fund. 2026 Article IV Consultation with the Republic of Uzbekistan. 18.06.2026. https://www.imf.org/en/news/articles/2026/06/18/pr-26214-uzbekistan-imf-executive-board-concludes-2026-article-iv-consultation
4. UzDaily. Uzbekistan’s Foreign Trade Turnover Reaches US$81.2 Billion in 2025. 22.01.2026. https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistans-foreign-trade-turnover-reachesus812-billion-in-2025-up-207/
5. Ricardo D. On the Principles of Political Economy and Taxation. London, 1817.
6. Krugman P., Obstfeld M., Melitz M. International Economics: Theory and Policy. Pearson.
7. Smith A. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. London, 1776.
8. Heckscher E. F. The Effect of Foreign Trade on the Distribution of Income. 1919.
9. Ohlin B. Interregional and International Trade. Harvard University Press, 1933.
10. Porter M. E. The Competitive Advantage of Nations. Free Press, 1990.
11. Rodrik D. One Economics, Many Recipes: Globalization, Institutions, and Economic Growth. Princeton University Press, 2007.
12. Baldwin R. The Great Convergence: Information Technology and the New Globalization. Harvard University Press, 2016.
13. World Trade Organization. World Trade Report 2023: Re-globalization for a Secure, Inclusive and Sustainable Future. Geneva, 2023. https://www.wto.org/
14. UNCTAD. World Investment Report 2024: Investment Facilitation and Digital Government. United Nations, 2024. https://unctad.org/
15. World Bank. Logistics Performance Index (LPI) 2023. https://lpi.worldbank.org/
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
