UMUMIY OVQATLANISH KORXONALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING TASHKILIY IMKONIYATLARI

Moxigul Kalanova

Авторы

Moxigul Kalanova Автор

Ключевые слова:

umumiy ovqatlanish, restoran biznesi, samaradorlik, tashkiliy imkoniyatlar, menyu muhandisligi, mehnatni tashkil etish, oziq-ovqat isrofi, tannarx, raqamlashtirish, xizmat ko‘rsatish sifati.

Аннотация

Maqolada umumiy ovqatlanish korxonalari faoliyati samaradorligini oshirishning tashkiliy imkoniyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi tarmoqda korxonalar sonining tez o‘sishi raqobatni keskinlashtirib, rentabellikka bosim o‘tkazayotgani, oziq-ovqat narxlari, ijara va mehnat xarajatlarining oshishi sharoitida qo‘shimcha kapital qo‘yilmalarni talab etmaydigan tashkiliy zaxiralarning ahamiyati ortayotgani bilan asoslangan. Umumiy ovqatlanish xizmatlarining ishlab chiqarish, sotish va iste’molni tashkil etishni birlashtiruvchi o‘ziga xos xususiyati asoslangan. Ilmiy menejment, tejamkor ishlab chiqarish, menyu muhandisligi, restoranlarda daromadni boshqarish va oziq-ovqat isrofi ierarxiyasi konsepsiyalari umumlashtirilgan. Tadqiqotda jarayonli va tizimli yondashuvlar, qiyosiy tahlil, tasniflash va guruhlash hamda abstrakt-mantiqiy fikrlash usullaridan foydalanilgan. Ta’minot, saqlash, ishlab chiqarish, sotish va xizmat ko‘rsatish bosqichlarida tashkiliy kamchiliklar oqibatida yuzaga keladigan yo‘qotishlar aniqlangan. Samaradorlikni oshirish zaxiralari ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish, menyu va assortimentni boshqarish, mehnatni tashkil etish, ta’minot va zaxiralarni boshqarish, xizmat ko‘rsatish shakllari hamda raqamli boshqaruv yo‘nalishlari bo‘yicha tizimlashtirilgan. Har bir yo‘nalish uchun aniq tashkiliy chora-tadbirlar va ularning natijasini baholovchi ko‘rsatkichlar - xomashyo tannarxi ulushi, asosiy xarajatlar ulushi, RevPASH, zaxira aylanishi va isrof ulushi taklif etilgan. Tahlil yo‘qotishlarning aksariyati qo‘shimcha investitsiya emas, balki ishni to‘g‘ri tashkil etishni talab qilishini, taklif etilgan yo‘nalishlar esa o‘zaro bog‘liq bo‘lib, ularni yagona tizim sifatida joriy etish kattaroq samara berishini ko‘rsatgan. Tashkiliy imkoniyatlarni diagnostika, standartlashtirish, qayta tashkil etish, raqamlashtirish va monitoring bosqichlari orqali joriy etish tartibi ishlab chiqilgan. Texnologik karta va porsiya standartlarini majburiy amaliyotga aylantirish, menyuni muntazam ravishda menyu muhandisligi usulida qayta ko‘rib chiqish, smenalarni tashriflar prognozi asosida tuzish hamda oziq-ovqat isrofini alohida hisobga olish bo‘yicha takliflar berilgan. Natijalardan umumiy ovqatlanish korxonalari rahbarlari faoliyatida foydalanish mumkin.

Скачивания

Данные по скачиваниям пока не доступны.

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati (2025-yil yanvar-noyabr) [Elektron resurs] // O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. - 2025. - URL: https://stat.uz

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni. 28.01.2022-y. [Elektron resurs]. - URL: https://lex.uz

3. Taylor F.W. The Principles of Scientific Management [Text]: monograph. - New York: Harper & Brothers, 1911.

4. Ohno T. Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production [Text]: monograph. - Portland: Productivity Press, 1988.

5. Womack J.P., Jones D.T. Lean Thinking: Banish Waste and Create Wealth in Your Corporation [Text]: monograph. - New York: Simon & Schuster, 1996.

6. Kasavana M.L., Smith D.I. Menu Engineering: A Practical Guide to Menu Analysis [Text]: monograph. - Lansing: Hospitality Publications, 1982.

7. Kimes S.E. Implementing restaurant revenue management: a five-step approach [Text]: scientific article // Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly. - 1999. - Vol. 40, No. 3. - P. 16-21.

8. Walker J.R. The Restaurant: From Concept to Operation [Text]: textbook. - Hoboken: John Wiley & Sons, [nashr yili].

9. Davis B., Lockwood A., Alcott P., Pantelidis I. Food and Beverage Management [Text]: textbook. - London: Routledge, [nashr yili].

10. Papargyropoulou E., Lozano R., Steinberger J.K., Wright N., Ujang Z. The food waste hierarchy as a framework for the management of food surplus and food waste [Text]: scientific article // Journal of Cleaner Production. - 2014. - Vol. 76. - P. 106-115.

11. Радченко Л.А. Организация производства и обслуживания на предприятиях общественного питания [Текст]: учебник. - Ростов н/Д: Феникс

12. Abdukarimov B.A. Ichki savdo iqtisodiyoti [Matn]: darslik. - Samarqand