INFLATSIYANI TARGETLASH REJIMIDA PUL-KREDIT VA FISKAL SIYOSAT MUVOFIQLIGINI TA'MINLASH MEXANIZMLARI
Keywords:
inflatsiyani targetlash, pul-kredit siyosati, fiskal siyosat, siyosatlar muvofiqligi, fiskal ustunlik, byudjet taqchilligi, markaziy bank mustaqilligi, kvazifiskal operatsiyalar, narx barqarorligi, fiskal qoida.Abstract
Mazkur maqolada inflatsiyani targetlash rejimiga o‘tgan mamlakatlarda, jumladan O‘zbekistonda, pul-kredit va fiskal siyosat o‘rtasida muvofiqlikni ta’minlash mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, markaziy bankning narx barqarorligi bo‘yicha yagona maqsadi fiskal siyosatning ekspansion xarakteri, byudjet taqchilligi va kvazifiskal operatsiyalar ta’sirida samarasiz bo‘lib qolishi mumkin. Ishning maqsadi — inflatsiyani targetlash sharoitida monetar va fiskal institutlar o‘rtasidagi muvofiqlashtirish mexanizmlarini nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilish, O‘zbekiston misolida mavjud amaliyotni baholash va takomillashtirish yo‘nalishlarini ishlab chiqishdir. Tadqiqot vazifalari qatoriga fiskal ustunlik (fiscal dominance) va monetar ustunlik nazariyalarini qiyosiy tahlil qilish, xalqaro tajribani o‘rganish, O‘zbekiston Markaziy banki va Moliya vazirligi faoliyati misolida muvofiqlashtirish amaliyotini baholash kiradi. Tadqiqot obyekti — O‘zbekistonda pul-kredit va fiskal siyosat o‘rtasidagi institutsional o‘zaro aloqalar, predmeti esa ushbu o‘zaro aloqalarni tartibga soluvchi mexanizmlar va vositalardir. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv va statistik ma’lumotlarni umumlashtirish usullaridan foydalanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda inflatsiyani targetlash rejimiga bosqichma-bosqich o‘tish jarayonida fiskal-monetar muvofiqlik institutsional jihatdan hali to‘liq shakllanmagan, byudjetdan markaziy bank orqali amalga oshiriladigan yo‘naltirilgan kreditlash va davlat korxonalarining kvazifiskal faoliyati inflatsiya dinamikasiga qo‘shimcha bosim ko‘rsatmoqda. Maqola yakunida fiskal qoidalarni mustahkamlash, doimiy faoliyat yurituvchi fiskal-monetar muvofiqlashtirish kengashini tashkil etish va axborot almashinuv protokollarini institutsionallashtirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan. Ushbu tavsiyalar O‘zbekiston Markaziy bankining narx barqarorligi bo‘yicha maqsadiga erishishda fiskal siyosatning qo‘llab-quvvatlovchi rolini kuchaytirishga xizmat qiladi.
Downloads
References
1. Sargent T.J., Wallace N. Some Unpleasant Monetarist Arithmetic // Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarterly Review. — 1981. — Vol. 5, № 3. — P. 1–17.
2. Sims C.A. A Simple Model for Study of the Determination of the Price Level and the Interaction of Monetary and Fiscal Policy // Economic Theory. — 1994. — Vol. 4. — P. 381–399.
3. Woodford M. Fiscal Requirements for Price Stability // Journal of Money, Credit and Banking. — 2001. — Vol. 33, № 3. — P. 669–728.
4. Barro R.J., Gordon D.B. Rules, Discretion and Reputation in a Model of Monetary Policy // Journal of Monetary Economics. — 1983. — Vol. 12, № 1. — P. 101–121.
5. Mishkin F.S. Can Inflation Targeting Work in Emerging Market Countries? // NBER Working Paper. — 2004. — № 10646. — 32 p.
6. Blanchard O. Fiscal Dominance and Inflation Targeting: Lessons from Brazil // NBER Working Paper. — 2004. — № 10389. — 28 p.
7. Международный валютный фонд. Republic of Uzbekistan: 2023 Article IV Consultation — Staff Report. — Washington, D.C.: IMF, 2023. — 68 p.
8. Всемирный банк. Uzbekistan Country Economic Memorandum: A New Growth Model for Uzbekistan. — Washington, D.C.: World Bank Group, 2022. — 154 p.
9. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosati yo‘nalishlari to‘g‘risida hisobot. — Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2024. — 96 b.
10. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. Davlat byudjetining ijrosi to‘g‘risida statistik to‘plam. — Toshkent: Moliya vazirligi, 2024. — 112 b.
11. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. Iste’mol narxlari indeksi dinamikasi bo‘yicha statistik byulleten. — Toshkent: O‘zDST, 2024. — 48 b.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 2-sentyabrdagi PF-5177-sonli «Valyuta siyosatini erkinlashtirish bo‘yicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Farmoni. — Toshkent, 2017.
13. O‘zbekiston Respublikasining Byudjet kodeksi. — Toshkent: Adolat, 2021. — 184 b.
14. Тулешова Г.Б. Координация денежно-кредитной и фискальной политики в странах с переходной экономикой: опыт Казахстана // Вестник Евразийской экономики. — 2021. — № 4. — С. 55–68.
15. Кудрин А.Л., Соколов И.А. Бюджетный маневр и структурная бюджетная политика в условиях перехода к инфляционному таргетированию // Вопросы экономики. — 2017. — № 9. — С. 5–27.
16. Petrović P., Brčerević D. The Fiscal-Monetary Policy Mix under Inflation Targeting: Evidence from Central and Eastern Europe // Panoeconomicus. — 2019. — Vol. 66, № 5. — P. 613–635.
17. Egert B. Fiscal Policy Reaction to the Cycle in the OECD: Pro- or Counter-cyclical? // OECD Economics Department Working Papers. — 2010. — № 763. — 39 p.
18. Хуррамов А.Ф. Инфляцияни таргетлаш режимига ўтишнинг институционал жиҳатлари // Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар. — 2023. — № 2. — Б. 112–121.
19. Каримов Ш.К. Марказий банк мустақиллиги ва фискал сиёсат: ўзаро боғлиқлик масалалари // ТДИУ Илмий ахборотномаси. — 2022. — № 3. — Б. 74–83.
20. Библиографическая ссылка. Общие требования и правила составления. — Введ. 2009-01-01. — Москва: Стандартинформ, 2008. — 12 с.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
