O‘ZBEKISTONDA TURISTIK KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHNING TASHKILIY-BOSHQARUV MEXANIZMLARI
Keywords:
turistik korxona, raqobatbardoshlik, strategik menejment, tashkiliy-boshqaruv mexanizmi, xizmatlar sifati, raqamli marketing, mijozlar sodiqligi, innovatsion boshqaruv, inson resurslari, KPI.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekistonda turistik korxonalar raqobatbardoshligini oshirishning tashkiliy-boshqaruv mexanizmlari strategik menejment, marketing boshqaruvi, xizmatlar sifati, raqamli transformatsiya, inson resurslari va moliyaviy barqarorlik omillari bilan uzviy bog‘liqlikda tadqiq etiladi. Turizm bozorida talabning o‘sishi, xizmatlar taklifining kengayishi va turistik xizmat ko‘rsatuvchi subyektlar sonining ortishi korxonalar oldiga nafaqat xizmat hajmini ko‘paytirish, balki mijozlar ehtiyojiga moslashish, xizmatlar qiymatini oshirish va resurslardan samarali foydalanish vazifalarini qo‘ymoqda. Tadqiqotning maqsadi turistik korxonalar raqobatbardoshligini boshqarishning o‘zaro bog‘langan tarkibiy qismlarini aniqlash hamda ularni yagona tashkiliy-boshqaruv mexanizmiga birlashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda tizimli yondashuv, qiyosiy-statistik tahlil, dinamik tahlil, guruhlash, mantiqiy umumlashtirish va indikatorli baholash usullaridan foydalanildi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 1-iyul holatiga turizm xizmatlarini ko‘rsatuvchi turoperatorlar, turagentlar va boshqa tadbirkorlik subyektlari soni 3 455 taga yetgan; bu 2025-yilning mos sanasiga nisbatan 24,3 foiz ko‘pdir. 2025-yilda O‘zbekistonga turizm maqsadida 11,7 million xorijiy fuqaro tashrif buyurgan, 2026-yil yanvar–sentabr oylarida esa 10,3 million tashrif qayd etilgan. Ushbu tendensiyalar raqobat muhitining kuchayishi va boshqaruv sifatiga qo‘yiladigan talablar ortib borayotganini ko‘rsatadi. Maqolada strategik rejalashtirish, mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish, raqamli marketing, xizmatlar standartizatsiyasi, kadrlar kompetensiyasi va hamkorlik tarmoqlarini qamrab oluvchi mualliflik mexanizmi taklif etiladi. Shuningdek, korxona raqobatbardoshligini muntazam monitoring qilish uchun ko‘rsatkichlar tizimi va bosqichma-bosqich joriy etish algoritmi ishlab chiqiladi. Taklif etilgan yondashuv turistik korxonalarda boshqaruv qarorlarining asoslanganligini, mijozlar sodiqligini va uzoq muddatli raqobat ustunligini kuchaytirishga xizmat qilishi mumkin.
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekistonda turoperatorlar soni 3,4 mingtadan oshdi. 12.08.2026.
2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. 2025-yilda O‘zbekistonga 11,7 million turist tashrif buyurdi. 16.01.2026.
3. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. 9 oyda O‘zbekistonga 10,3 mln nafar turist tashrif buyurdi. 16.10.2026.
4. Porter M.E. Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. New York: Free Press, 1985.
5. Kaplan R.S., Norton D.P. The Balanced Scorecard—Measures That Drive Performance // Harvard Business Review. 1992. Vol. 70, No. 1. P. 71–79.
6. Parasuraman A., & other. SERVQUAL: A multiple-item scale for measuring consumer perceptions of service quality. Journal.1988. V. 64, N.1. P.12-40.
7. OECD. OECD Tourism Trends and Policies 2024. Paris: OECD Publishing, 2024.
8. UN Tourism. World Tourism Barometer. Madrid: UN Tourism. https://www.unwto.org/un-tourism-world-tourism-barometer-data
9. Buhalis D. eTourism: Information Technology for Strategic Tourism Management. Harlow: Pearson, 2003.
10. ISO 9001:2015. Quality management systems — Requirements. Geneva: International Organization for Standardization, 2015.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
