FARG‘ONA VILOYATIDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISHNING HUDUDIY-IQTISODIY OMILLARI VA ISTIQBOLLARI
Keywords:
Farg‘ona viloyati, kichik biznes, xususiy tadbirkorlik, hududiy rivojlanish, bandlik, bozor xizmatlari, kooperatsiya, tadbirkorlik infratuzilmasiAbstract
Maqolada Farg‘ona viloyatida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning hududiy iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni, tarmoq tarkibi va o‘sish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Farg‘ona viloyatida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik hududiy iqtisodiy faollikning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. 2026-yil 1-fevral holatidagi statistik ma’lumotlarda kichik korxona va mikrofirmalar faol korxona va tashkilotlarning 82,9 foizini tashkil etgani, 2025-yil yanvar–noyabr oylarida esa kichik tadbirkorlik subyektlari bozor xizmatlarining 74,5 foizini ko‘rsatgani ushbu sektorning miqyosini namoyon etadi. Viloyatda kichik biznesni rivojlantirishning muhim omillaridan biri hududiy ixtisoslashuvdir. Tuman va shaharlarda mavjud xomashyo, ishlab chiqarish tajribasi, transport yo‘laklari, bozor sig‘imi va kadrlar salohiyati turlicha. Shu sababli barcha hududlar uchun bir xil biznesni qo‘llab-quvvatlash paketini qo‘llash o‘rniga, mahalliy “o‘sish nuqtalari”ga mos tarmoq yechimlarini ishlab chiqish maqsadga muvofiq. Tadqiqotda viloyat statistika organlarining 2025–2026-yillarga oid e’lon qilingan ma’lumotlari asosida faoliyat yuritayotgan kichik korxona va mikrofirmalar soni, ularning hududiy biznes muhitidagi ulushi hamda bozor xizmatlarini ko‘rsatishdagi ishtiroki ko‘rib chiqilgan. Kichik biznes rivojiga ta’sir etuvchi omillar sifatida mahalliy talab, ishlab chiqarish kooperatsiyasi, moliyaviy resurslardan foydalanish, logistika, malakali kadrlar va raqamli texnologiyalar ajratib ko‘rsatilgan. Tahlil natijasida kichik biznesni faqat subyektlar soni bilan emas, balki mehnat unumdorligi, qo‘shilgan qiymat, eksportga chiqish, barqaror bandlik va korxonalar yashovchanligi bilan baholash zarurligi asoslangan. Viloyat tumanlari kesimida ixtisoslashuv, kooperatsiya va tadbirkorlik infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
Downloads
References
1. Schumpeter, J. A. (1934). The Theory of Economic Development. Harvard University Press.
2. Porter, M. E. (1998). Clusters and the New Economics of Competition. Harvard Business Review, 76(6), 77–90.
3. OECD. (2025). SME Digitalisation for Competitiveness: The 2025 OECD D4SME Survey. OECD SME and Entrepreneurship Papers, No. 68. https://doi.org/10.1787/197e3077-en.
4. Farg‘ona viloyati statistika boshqarmasi. (2026, 24-fevral). Farg‘ona viloyati korxona va tashkilotlar demografiyasi. https://www.farstat.uz/uz/matbuot-markazi/qomita-yangiliklar/18459-farg-ona-viloyati-korxona-va-tashkilotlar-demografiyasi-2.html.
5. Farg‘ona viloyati statistika boshqarmasi. (2026, 6-yanvar). Farg‘ona viloyatida kichik tadbirkorlik subyektlari tomonidan ko‘rsatilgan bozor xizmatlari. https://farstat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/18375-farg-ona-viloyatidakichik-tadbirkorlik-subyektlari-tomonidan-ko-rsatilgan-bozor-xizmatlari.html.
6. Farg‘ona viloyati statistika boshqarmasi. (2025, 4-sentabr). Faoliyat ko‘rsatayotgan kichik korxona va mikrofirmalar. https://farstat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mitayangiliklar/17980-faoliyat-ko-rsatayotgan-kichik-korxona-va-mikrofirmalar.html.
7. OECD. SMEs and entrepreneurship. https://www.oecd.org/en/topics/smes-andentrepreneurship.html.
8. Usmanov, A. A., & Ortiqov, J. J. (2026). Farg‘ona viloyatida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning iqtisodiyot tarmoqlaridagi roli tahlili. Ilmiy-texnika jurnali, 30(Maxsus son 7).
9. Bozorov, X. X. (2026). Farg‘ona viloyatida biznesni rivojlantirishda jalb qilinayotgan investitsiyalarning ahamiyati. Moliyaviy texnologiyalar (3-son).
10. Jo‘rayeva N. Q. (2026). Farg‘ona viloyatida kichik biznesni rivojlantirishda investitsiya faolligini oshirish va xalqaro kredit reytingining ahamiyati. Innovations in Science and Technologies, 3(6). https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1633
11. Tuxtasinov, Z. (2026). Farg‘ona viloyati mahallalarida tadbirkorlik va hunarmandchilikni rivojlantirishning ijtimoiy-iqtisodiy va institutsional omillarini baholash. Muhandislik va iqtisodiyot. https://doi.org/10.5281/zenodo.20125395
12. Yuldasheva, S. N. (2026). Hududiy iqtisodiy-ijtimoiy taraqqiyotni ta’minlashda kichik biznes va tadbirkorlikni rivojlantirishning samarali mexanizmlari. Marketing Jurnali, 2. https://doi.org/10.67668/mj/2026iss2/800
13. Salimov, B. T., Salimov, B. B., & Salimov, S. B. (2024). Kichik va o‘rta biznesni innovatsion rivojlantirishda hududlarning iqtisodiy salohiyatidan foydalanish. Marketing Journal, 10, 41–58. https://doi.org/10.67668/mj/2024iss10/1285
14. Toirjonov, S. (2026). Hududiy iqtisodiy rivojlanishda kichik biznesning institutsional omillari. Muhandislik va iqtisodiyot.
https://doi.org/10.5281/zenodo.20751744
15. Nematjonova, R., & Turginova, M. (2026). Kichik biznesni rivojlantirishning obyektiv zarurati, tashkiliy-iqtisodiy jihatlari. Green Economy and Development. https://doi.org/10.5281/zenodo.20733705
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
