SURXONDARYO VILOYATIDA TADBIRKORLIK FAOLLIGI VA AHOLI FAROVONLIGI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK
Keywords:
Surxondaryo, tadbirkorlik faolligi, kichik biznes, aholi farovonligi, aholi daromadlari, YAHM, bandlik, xizmatlar, korrelyatsiya, hududiy iqtisodiyot.Abstract
Maqolada Surxondaryo viloyatida tadbirkorlik faolligi va aholi farovonligi o‘rtasidagi bog‘liqlik 2015–2025-yillardagi rasmiy statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilindi. Tadbirkorlik faolligi kichik biznesning YAHMdagi ulushi, faol kichik korxona va mikrofirmalar soni, xizmatlar hajmi hamda yaratilgan qo‘shilgan qiymat orqali baholandi. Farovonlikning asosiy indikatori sifatida aholi jon boshiga umumiy daromadlar olindi. Ushbu ko‘rsatkich 2015-yildagi 4 560,8 ming so‘mdan 2025-yilda 22 572,2 ming so‘mga yetgan. Kichik biznesning YAHMdagi ulushi davr davomida 76–84% oralig‘ida saqlangan. 2025-yilda kichik tadbirkorlik 49 880,9 mlrd so‘mlik qo‘shilgan qiymat yaratib, YAHMning 76,4%ini tashkil etgan. 2021–2025-yillarning I choraklarida xizmatlar hajmi 1 484,2 mlrd so‘mdan 5 216,4 mlrd so‘mga oshgan. Xizmatlar hajmi va aholi jon boshiga daromad o‘rtasidagi Pearson korrelyatsiyasi r=0,962, R²=0,925 ni tashkil etdi. Biroq nominal qatorlar va vaqt trendi sabab ushbu natija sababiy ta’sir sifatida talqin qilinmaydi. Tahlil tadbirkorlikning farovonlikka ta’sirida bandlik, daromadlar, xizmatlar bozori, investitsiya va mahalliy iqtisodiy multiplikatorlarning muhimligini ko‘rsatdi.
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2026). Aholi jon boshiga umumiy daromadlar hajmi (hududlar kesimida), 2010–2025. SIAT statistik ma’lumotlar bazasi.
2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2026). Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning yalpi ichki mahsulot (YAHM)dagi ulushi, 2015–2025. SIAT statistik ma’lumotlar bazasi.
3. Surxondaryo viloyati statistika boshqarmasi. (2026). Surxondaryo viloyatida 2025-yil yanvar–dekabr oylarida yalpi hududiy mahsulotni ishlab chiqarish. Pressreliz.
4. Surxondaryo viloyati statistika boshqarmasi. (2025). Surxondaryo viloyatida kichik tadbirkorlik subyektlarining asosiy ko‘rsatkichlari: 2025-yil yanvar–mart. Press-reliz.
5. Xudayarova, Z. Y. (2025). Tadbirkorlik faoliyatining uy xo‘jaliklari daromadlarini oshirishdagi o‘rni va ahamiyati. Евразийский журнал математической теории и компьютерных наук, 5(11), 75–78. https://doi.org/10.5281/zenodo.17510486
6. Turopova, N., & Abdullayev, K. (2024). O‘zbekistonda kichik biznes va oilaviy tadbirkorlik. Journal of Universal Science Research, 123–126. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.universal-scientific-research.58671
7. Urunbayeva, Y. P., & Qudratova, Z. M. (2024). Aholi turmush darajasini oshirishda kichik tadbirkorlikning o‘rni. PEDAGOGS International Research Journal, 56(1), 59–63.
8. Jalilov, Y. E. o‘g‘li. (2025). Iqtisodiyotda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning shakllanishi. ACUMEN: International Journal of Multidisciplinary Research, 2(6), 245–249. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.aijmr.109133
9. Norboyeva, D., & Xasanov, Sh. (2025). Iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda tadbirkorlik faoliyatining roli. Ilmiy axborot byulleteni.
https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.ifx.130469
10. World Bank. (2024). Uzbekistan country economic update: Private sector development, jobs, and productivity. World Bank Group.
11. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). SME and entrepreneurship policy frameworks: Productivity, employment and inclusive growth. OECD Publishing.
12. International Labour Organization. (2023). Small enterprises, employment and decent work: Policy perspectives. International Labour Organization.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
