PENSIYA TIZIMINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH VA RAQAMLI SHAXSIY PENSIYA PROFILINI JORIY ETISH
Keywords:
pensiya tizimi, Pensiya jamg‘armasi, raqamlashtirish, shaxsiy pensiya profili, proaktiv xizmat, ish staji, pensiya kalkulyatori, ma’lumotlar integratsiyasi, pensiya boshqaruviAbstract
Maqolada O‘zbekiston pensiya tizimini boshqarishni takomillashtirish va fuqaroga yo‘naltirilgan raqamli shaxsiy pensiya profilini joriy etishning tashkiliy-iqtisodiy hamda axborot-arxitektura mexanizmlari tadqiq etiladi. Tadqiqotning empirik bazasini O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi, amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar va mahalliy hamda xorijiy ilmiy adabiyotlar tashkil etdi. 2020–2024-yillarda pensiya oluvchilar soni 3,61 mln kishidan 4,25 mln kishiga oshgani, 2020–2025-yillarda tayinlangan o‘rtacha oylik pensiya 848,5 ming so‘mdan 1 649,2 ming so‘mga yetgani aniqlandi. 2025-yilda Pensiya jamg‘armasi 26 ta vazirlik va idora bilan 79 turdagi ma’lumotlarni elektron integratsiya qilgan hamda 3,8 mln.dan ortiq fuqaroga proaktiv va interaktiv xizmat ko‘rsatgan. Tadqiqotda “raqamli shaxsiy pensiya profili” fuqaroning ish staji, ish haqi, ijtimoiy soliq to‘lovlari, ta’lim, harbiy xizmat va boshqa pensiya huquqiga ta’sir qiluvchi ma’lumotlarini yagona verifikatsiyalangan raqamli konturda birlashtiruvchi tizim sifatida taklif etiladi. Profil pensiya huquqidagi bo‘shliqlarni erta aniqlash, bo‘lajak pensiyani prognozlash, xatolarni fuqaro tomonidan tuzatish, proaktiv tayinlash va boshqaruv analitikasini kuchaytirishga xizmat qiladi.
Downloads
References
1. Barr, N., & Diamond, P. (2008). Reforming pensions: Principles and policy choices. Oxford University Press.
2. Inoyatova, M. (2025). O‘zbekiston Respublikasida pensiya jamg‘armasi faoliyatini takomillashtirish. Green Economy and Development, 3(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.14878816
3. International Labour Organization. (2021). World social protection report 2020–22. ILO.
4. Mamatqulova, Y. D. (2025). O‘zbekiston pensiya tizimining ijtimoiy samaradorligini oshirishda raqamlashtirishning o‘rni. Raqamli iqtisodiyot ilmiyelektron jurnali.
5. Muqimov, N. N. (2025). O‘zbekistonda jamg‘arib boriladigan pensiya ta’minoti tizimini takomillashtirish yo‘llari. Modern Science and Research, 4(5), 1366–1372. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.97475
6. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2026). The average monthly pension assigned to retirees. SIAT statistical information system.
7. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. (2025). Social protection in the Republic of Uzbekistan: 2024. Press release.
8. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi. (2025). Pensiya jamg‘armasi tomonidan 2025-yilda amalga oshirilgan ishlar hisoboti.
9. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi. (2025). Pensiya tizimi bosqichma-bosqich to‘liq raqamlashtiriladi.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2025). Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi G‘aznachilik xizmati qo‘mitasi hamda budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi tomonidan zamonaviy xizmatlarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida, PF-105-son Farmon.
11. O‘zbekiston Respublikasi. (2025). Aholiga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish tizimi yanada takomillashtirilishi munosabati bilan ayrim qonun hujjatlariga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida, O‘RQ-1066-son.
12. Rajabov, N. (2024). Pensiya tizimini moliyalashtirishning amaliy tahlili. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2(12), 152–159. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2024-vol2-iss12-pp152-159
13. Raxmonov, N. M. (2024). Pensiya ta’minotining moliyaviy barqarorligiga ta’sir etuvchi omillar. Modern Science and Research, 3(8), 90–94. https://doi.org/10.5281/zenodo.13340468
14. World Bank. (2022). Digitalizing social protection delivery systems: Opportunities and risks. World Bank.
15. Xolmo‘minova, B. A. q. (2025). O‘zbekiston Respublikasida jamg‘arib boriladigan pensiya ta’minoti tizimining huquqiy asoslari va rivojlanish istiqbollari. Science and Education, 6(6), 697–702.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
