MASOFAVIY TA’LIM TIZIMIDA LEARNING ANALYTICS TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING METODOLOGIK ASOSLARI

Authors

  • Yaxshiboyev Rustam Erkinboy o‘g‘li Author

Keywords:

learning analytics, o‘quv tahlili, masofaviy ta’lim, metodologiya, ta’lim ma’lumotlari, bashoratli analitika, o‘quv boshqaruv tizimi (LMS), raqamli ta’lim, pedagogik aralashuv, ta’lim sifati.

Abstract

Masofaviy ta’lim tizimining jadal kengayishi va o‘quv jarayonining raqamli platformalarga ko‘chishi natijasida ta’lim muassasalari misli ko‘rilmagan hajmdagi o‘quvchi ma’lumotlarini to‘plamoqda. Ushbu ma’lumotlarni pedagogik qaror qabul qilish uchun tizimli tahlil qilish learning analytics (o‘quv tahlili) yo‘nalishining asosiy vazifasidir. Global elektron ta’lim bozorining jadal o‘sishi bu jarayonning barqaror va uzoq muddatli tabiatini tasdiqlaydi. Maqolada masofaviy ta’lim tizimida learning analytics texnologiyalaridan foydalanishning metodologik asoslari tadqiq etiladi. Tadqiqot maqsadi — o‘quv tahlilining nazariy-uslubiy poydevorini tizimlashtirish va masofaviy ta’lim sharoitiga moslashtirilgan yaxlit metodologik ramkani ishlab chiqishdir. Tadqiqot integrativ hujjatli tahlil va konseptual sintez usullariga tayangan holda 2011– 2025-yillarda nashr etilgan ilmiy manbalar, xalqaro hamda milliy rasmiy statistik ma’lumotlar va me’yoriy hujjatlarni qamrab oladi. Tahlil natijasida o‘quv tahlili sikli, analitikaning to‘rt darajasi (tavsifiy, diagnostik, bashoratli va preskriptiv) hamda yetakchi metodologik ramkalar (Greller va Drachsler, Chatti, SHEILA, DELICATE) qiyosiy tarzda umumlashtirildi va masofaviy ta’lim vazifalariga moslashtirildi; shuningdek, masofaviy ta’lim muhitidagi asosiy ma’lumot manbalari (klik-oqim, LMS loglari, baholash natijalari, xAPI/LRS yozuvlari) tizimlashtirildi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekiston oliy ta’lim tizimidagi talabalar soni 2015/2016-o‘quv yilidagi 264,3 ming kishidan 2024/2025-o‘quv yilida 1 432,8 ming kishigacha, ya’ni 5,4 baravar oshgan bo‘lib, bu o‘quv tahlilini joriy etish uchun keng imkoniyat va zaruratni yuzaga keltiradi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Abdurashidova, M. The impact of innovation and digitalization on the quality of higher education: A study of selected universities in Uzbekistan / M. Abdurashidova, M. E. Balbaa, S. Nematov, Z. Mukhiddinov, I. Nasriddinov // Journal of Intelligent Systems. – 2023. – Vol. 32, no. 1. – Article 20230070. – DOI 10.1515/jisys-2023-0070.

2. Agudo-Peregrina, Á. F. Can we predict success from log data in VLEs? Classification of interactions for learning analytics and their relation with performance in VLE-supported F2F and online learning / Á. F. Agudo-Peregrina, S. Iglesias-Pradas, M. Á. Conde-González, Á. Hernández-García // Computers in Human Behavior. – 2014. – Vol. 31. – P. 542–550. – DOI 10.1016/j.chb.2013.05.031.

3. Baker, R. S. Educational data mining and learning analytics / R. S. Baker, G. Siemens // The Cambridge Handbook of the Learning Sciences / ed. by R. K. Sawyer. – 2nd ed. – Cambridge : Cambridge University Press, 2014. – P. 253–272.

4. Caspari-Sadeghi, S. Learning assessment in the age of big data: Learning analytics in higher education / S. Caspari-Sadeghi // Cogent Education. – 2023. – Vol. 10, no. 1. – Article 2162697. – DOI 10.1080/2331186X.2022.2162697.

5. Chatti, M. A. A reference model for learning analytics / M. A. Chatti, A. L. Dyckhoff, U. Schroeder, H. Thüs // International Journal of Technology Enhanced Learning. – 2012. – Vol. 4, no. 5/6. – P. 318–331. – DOI 10.1504/IJTEL.2012.051815.

6. Clow, D. The learning analytics cycle: Closing the loop effectively / D. Clow // Proceedings of the 2nd International Conference on Learning Analytics and Knowledge, LAK ’12. – New York : ACM, 2012. – P. 134–138. – DOI: 10.1145/2330601.2330636.

7. Dogan, M. E. The use of artificial intelligence (AI) in online learning and distance education processes: A systematic review of empirical studies / M. E. Dogan, T. Goru Dogan, A. Bozkurt // Applied Sciences. – 2023. – Vol. 13, no. 5. – Article 3056. – DOI 10.3390/app13053056.

8. Drachsler, H. Privacy and analytics — it’s a DELICATE issue: A checklist for trusted learning analytics / H. Drachsler, W. Greller // Proceedings of the 6th International Conference on Learning Analytics and Knowledge, LAK ’16. – New York : ACM, 2016. – P. 89–98. – DOI 10.1145/2883851.2883893.

9. Ferguson, R. Learning analytics: Drivers, developments and challenges / R. Ferguson // International Journal of Technology Enhanced Learning. – 2012. – Vol. 4, no. 5/6. – P. 304–317. – DOI 10.1504/IJTEL.2012.051816.

10. Greller, W. Translating learning into numbers: A generic framework for learning analytics / W. Greller, H. Drachsler // Educational Technology & Society. – 2012. – Vol. 15, no. 3. – P. 42–57.

11. Kuzilek, J. OU Analyse: Analysing at-risk students at the Open University / J. Kuzilek, M. Hlosta, D. Herrmannova, Z. Zdrahal, J. Vaclavek, A. Wolff // Learning Analytics Review. – 2015. – No. LAK15-1. – P. 1–16.

12. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekistonda ta’lim: statistik to‘plam. – Toshkent, 2025.

13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida: PF-5847-son Farmon. – Toshkent, 2019.

14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: PF-6079-son Farmon. – Toshkent, 2020.

15. Ta’lim to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ-637-son Qonuni. – Toshkent, 2020.

16. Patrinos, H. A. Uzbekistan shows the world how distance education can work in a crisis / H. A. Patrinos, S. A. Iqbal // UNESCO World Education Blog. – 2025. – URL: https://world-education-blog.org (дата обращения: 14.07.2026).

17. Rakhimov, O. Kh. Enhancing the mechanisms of higher education quality assurance in Uzbekistan through digital governance / O. Kh. Rakhimov, M. Zhang // Insurance Market of Uzbekistan. – 2026. – Vol. 3, no. 3. – P. 188–193.

18. Sghir, N. Recent advances in predictive learning analytics: A decade systematic review (2012–2022) / N. Sghir, A. Adadi, M. Lahmer // Education and Information Technologies. – 2022. – DOI 10.1007/s10639-022-11536-0.

19. Siemens, G. Learning analytics: The emergence of a discipline / G. Siemens // American Behavioral Scientist. – 2013. – Vol. 57, no. 10. – P. 1380–1400. – DOI 10.1177/0002764213498851.

20. Siemens, G. Penetrating the fog: Analytics in learning and education / G. Siemens, P. Long // EDUCAUSE Review. – 2011. – Vol. 46, no. 5. – P. 30–40.

Downloads

Published

2026-07-14

Issue

Section

Economics

How to Cite

MASOFAVIY TA’LIM TIZIMIDA LEARNING ANALYTICS TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING METODOLOGIK ASOSLARI. (2026). Innovations in Science and Technologies, 3(7), 12-24. https://innoist.uz/index.php/ist/article/view/1662

Similar Articles

1-10 of 918

You may also start an advanced similarity search for this article.