RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BIZNES JARAYONLARNI ATOMAR AXBOROT JARAYONLARI ORQALI LOYIHALASHNING YANGI USLUBIYOTI
Keywords:
biznes jarayon, atomar axborot jarayoni, 8 burchakli model, algoritmlar bazasi, JMI, axborot tizimi murakkabligi, resurs bashorat, TCO, raqamli iqtisodiyot, ATMT.Abstract
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida axborot tizimlarini loyihalashda algoritmik murakkablik va infratuzilma xarajatlarini loyihalash bosqichida bashorat qilish muammosi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida muallif tomonidan har qanday biznes jarayonni 8 ta atomar axborot jarayoniga (K, Ch, S, Q, Sr, T, H, M) dekompozitsiya qiluvchi 8 burchakli model, har bir jarayon uchun algoritmlar tanlov matritsasini o‘z ichiga oluvchi algoritmlar bazasi va ushbu elementlarni birlashtiruvchi JMI Jarayonning Murakkablik Indeksi ishlab chiqildi. O‘zbekistondagi 11 ta axborot tizimi bo‘yicha o‘tkazilgan ekonometrik tahlil (R²=0,92, F=216,4, p<0,001) JMI indeksining oylik operatsion xarajatlarni 96% aniqlikda bashorat qila olishini isbotladi. A/B sinov natijalari: operatsion xarajatlar 65% ga kamaydi, loyiha muvaffaqiyat darajasi 16,2% dan 48,2% ga ko‘tarildi, resurs bashorat aniqligi 93% ga yetdi. O‘zbekiston uchun 10 yillik makroprognoz shuni ko‘rsatadiki, 500 dan ortiq AT loyihasining 50% ini qamrab olganda kumulativ tejamkorlik 310 million dollarga yetishi mumkin.
Downloads
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-apreldagi «Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga oid chora-tadbirlar to‘g‘risida» gi PQ-4699-son qarori.
2. IT Park. O‘zbekiston IT sohasining 2024-yilgi yillik hisoboti. Toshkent, 2024.
3. CISQ. The Cost of Poor Software Quality in the US: A 2022 Report. Consortium for IT Software Quality, 2022.
4. Mo‘minov B., Muhammadiyev S. Axborot tizimlarini loyihalash notatsiyalari tahlili. Digital transformation and artificial intelligence, 1(2), (2023). 79–83.
5. Martin R.C. Clean Architecture: A Craftsman’s Guide to Software Structure and Design. Prentice Hall, 2018. 432 p.
6. OMG. Business Process Model and Notation (BPMN) Version 2.0. Object Management Group, 2011.
7. Mo‘minov B., Muxamadiyev S . (2023). Axborot tizimlar sifatini taminlash yondashuvlari va usullari. Евразийский журнал математической теории и компьютерных наук, 3(6), 47–53. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.8062728
8. Weske M. Business Process Management: Concepts, Languages, Architectures. Springer, 2019. 421 p.
9. Sommerville I. Software Engineering. 10th ed. Pearson, 2016. 811 p.
10. Pressman R.S. Software Engineering: A Practitioner’s Approach. 8th ed. McGraw-Hill, 2015. 976 p.
11. Van der Aalst W.M.P. Process Mining: Data Science in Action. Springer, 2016. 467 p.
12. Mo‘minov B.B., Muhamadiyev S.I. Mantiqiy funksional jarayonlarni modellashtirish. “Raqamli iqtisodiyot, elektron hukumat va sun’iy intellekt uchun dasturiy vositalar, axborotlarni qayta ishlashning zamonaviy usullari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumani, 16.06.2023. 345-349-betlar
13. Mo’minov B.B., Muxamadiyev S.I.”Elektron interaktiv xizmatlarning jarayonlarini loyihalashtirish algoritmlari”, “Raqamli iqtisodiyot, elektron hukumat va sun’iy intellekt uchun dasturiy vositalar, axborotlarni qayta ishlashning zamonaviy usullari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani.16-17 iyun 2023. 351-355-betlar.
14. Gartner. Low-Code Development Technologies Evaluation Guide. Gartner Research, 2024.
15. Cormen T.H. et al. Introduction to Algorithms. 4th ed. MIT Press, 2022. 1312 p.
16. Knuth D.E. The Art of Computer Programming. Vol. 3: Sorting and Searching. 2nd ed. Addison-Wesley, 2024. 780 p.
17. Standish Group. CHAOS Report 2023: Decision Latency Theory. The Standish Group International, 2023.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
