O‘ZBEKISTON FUQAROLARI ORASIDA KIBERSAVODXONLIK DARAJASI TAHLILI
Keywords:
Kibersavodxonlik, kibermadaniyat, kiberxavfsizlik, raqamli texnologiyalar, raqamli bilim va ko‘nikmalar, kiberrisklar, axborot xavfsizligi, raqamli tafakkur, onlayn ta’lim, internet xavfsizligi.Abstract
Ushbu maqolada Oʻzbekiston fuqarolari orasida kibersavodxonlik darajasi hamda uning shakllanish omillari tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalar keng joriy etilayotgan sharoitda kibersavodxonlik shaxsiy maʼlumotlarni himoya qilish, internetdan xavfsiz va samarali foydalanish hamda kiberxavfsizlik qoidalariga rioya etishni oʻz ichiga oladi. Tadqiqotda aholining turli yosh guruhlari boʻyicha kibersavodxonlik koʻrsatkichlari oʻrganilib, mavjud muammolar aniqlangan. Yoshlar internetdan faol foydalansalar-da, kiberrisklarni baholashda bilim yetishmasligi qayd etilgan. Shuningdek, ayrim ijtimoiy qatlamlarda raqamli xavfsizlik ko‘nikmalarining sustligi aniqlangan. Maqolada kibersavodxonlikni oshirish bo‘yicha taʼlimiy va tashkiliy tavsiyalar ishlab chiqilgan bo‘lib, ular raqamli madaniyatni rivojlantirishga xizmat qiladi.
Downloads
References
1. S. K. Birthriya, P. Ahlawat, and A. K. Jain, “Detection and prevention of spear phishing attacks: A comprehensive survey,” Comput. Secur., vol. 151, p. 104317, Apr. 2025, doi: 10.1016/j.cose.2025.104317.
2. G. W. Giumetti and R. M. Kowalski, “Cyberbullying via social media and wellbeing,”Curr. Opin. Psychol., vol. 45, p. 101314, Jun. 2022, doi:
10.1016/j.copsyc.2022.101314.
3. Adedoyin Tolulope Oyewole, Chinwe Chinazo Okoye, Onyeka Chrisanctus Ofodile, and Chinonye Esther Ugochukwu, “Cybersecurity risks in online banking: A detailed review and preventive strategies applicatio,” World J. Adv. Res. Rev., vol. 21, no. 3, pp. 625–643, Mar. 2024, doi: 10.30574/wjarr.2024.21.3.0707.
4. Кибербезопасность: учебное пособие / под ред. А. А. Иванова. — Москва: Юрайт, 2020. — 256 с.
5. Солдатов А. И. Информационная безопасность личности. — Москва: Академия, 2019. — 192 с.
6. OECD. Digital Security Risk Management. — Paris: OECD Publishing, 2015. — 128 p.
7. UNESCO. Digital Literacy in Education. — Paris: UNESCO, 2018. — 64 p.
8. ITU. Global Cybersecurity Index. — Geneva: ITU, 2021. — 96 p.
9. Wall D. Cybercrime: The Transformation of Crime in the Information Age. — Cambridge: Polity Press, 2007. — 220 p.
10. Hadnagy C. Social Engineering: The Science of Human Hacking. — Indianapolis: Wiley, 2018. — 320 p.
11. Kaspersky Lab. Cybersecurity Awareness Report. — Moscow, 2020. — 54 p.
12. Марков А. С. Киберпространство и национальная безопасность. — Москва: Наука, 2017. — 210 с.
13. Лопатин В. Н. Основы кибербезопасности. — Москва: Инфра-М, 2019. — 240 с.
14. Нургалиев Е. А. Информационная безопасность в Республике Казахстан. — Алматы: Экономика, 2020. — 180 с.
15. Ўзбекистон Республикаси Президенти. Рақамли иқтисодиётни ривожлантириш стратегияси. — Тошкент, 2020. — 32 б.
16. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармони. Ахборот хавфсизлигини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида. — Тошкент, 2019.
17. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси қарори. Электрон ҳукумат тизимини ривожлантириш. — Тошкент, 2021.
18. Раҳимов Б. Б. Ўзбекистонда ахборот хавфсизлиги муаммолари // Ахборот жамияти. — 2020. — №2. — Б. 45–52.
19. Саидов Ж. К. Кибертаълим асослари. — Тошкент: Фан, 2021. — 168 б.
20. Юлдашев Ш. Рақамли маданият ва жамият. — Тошкент: Innovatsiya, 2022. — 144 б.
21. World Bank. Digital Development Report. — Washington: World Bank, 2020. — 110 p.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
License Terms of our Journal
